بررسی کارکرد ضرورت ازلیه حقیقت وجود و لوازم هستی شناختی آن در تبیین توحید صفاتی خداوند

ضرورت ازلیه حقیقت وجود بدین معناست که حقیقت وجود، مقید، متحیث و مشروط به هیچ قید، حیثیت و شرطی نیست. این حقیقت، ضرورتا یک مصداق بیشتر ندارد که همان وجود واجب تعالی است؛ زیرا وجود حق تعالی مشروط به حیثیت تقییدیه یا تعلیلیه و حتی مقید به قید اطلاق نیز نیست. این ضرورت، مطابق با معنای مذکور، لوازم و فروعاتی مانند عدم تناهی و اطلاق وجودی حقیقت وجود، معیت قیومیه حقیقت وجود با مظاهر، کل الکمال بودن حقیقت وجود، کل الکمال بودن مظاهر حقیقت وجود و تحقق وحدت اتصالی در هستی در پی دارد. توجه به کارکرد اصل ضرورت ازلیه حقیقت وجود و لوازم و فروعات آن نقش مهمی در ارائه معنای دقیق توحید صفاتی و مولفه های اصلی آن، ازجمله عینیت صفات با ذات واجب تعالی و عینیت صفات او با یکدیگر ایفاء می کند. براین اساس، می توان ادعا نمود که واجب تعالی همان طور که احدی الذات است، احدی الصفات نیز هست. با پذیرش اصولی نظیر اصالت و وحدت وجود و امکان انتزاع مفاهیم و معانی متکثر از حقیقت واحد، احدی الصفات بودن واجب تعالی منافاتی با تعدد و تکثر مفهومی صفات وی نخواهد داشت.

کلیدواژه ها:

ضرورت ازلیه حقیقت وجود ، توحید صفاتی ، عینیت صفات با ذات ، عینیت صفات با یکدیگر