شگردهای بلاغی اقناع مخاطب در منشآت فرهادمیرزا

زبان یکی از ابزارهای برقراری ارتباط میان انسان هاست که به شیوه های گوناگونی ازجمله آثار مکتوب و شفاهی بیان می گردد. اقناع مخاطب ازطریق زبان تلاشی است که نویسنده با فرستادن پیغام و استفاده از شیوه های بلاغی تاثیرگذار انجام می دهد. نویسندگان در متون ادبی و تاریخی مختلفی با بهره گیری از ابزارهای مختلفی مانند اشعار و احادیث، موسیقی کلام، هشدار و اندرز، تعظیم و اکرام و اغراق بسته به بافت متن سعی در اقناع مخاطب خود دارند. فرهادمیرزا معتمدالدوله در دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار از جمله ادیبان و صاحب منصبانی است که در عمده آثار خود از جمله نامه هایش به بزرگان و اشخاص برجسته معاصر از ابزارهای بلاغی متعددی برای تاثیر بر مخاطبان خود استفاده کرده است. منشآت او شامل ۴۷ نامه تاریخی و ادبی به سبک فنی و گاهی ساده است که دارای مضامین متعددی چون بازنمایی وقایع و رخدادها، گزارش اداری ایالات، گله و شکایت و خواسته و طلب است. نویسنده در این نامه ها بر اساس بافت نامه و نوع مخاطب، مقام و میزان قدرت او از مولفه های بلاغی متفاوتی استفاده کرده است. در این پژوهش، ۴۷ نامه با روش کیفی و کمی بررسی شده است. ازجمله نتایج این پژوهش این است که کاربرد شگرد «تضمین به اشعار و متون مقدس» با بیشترین بسامد در تمام بافت نامه ها، به ویژه در نامه های سیاسی و خطاب به بزرگان، نشان از تلاش نویسنده برای تولید اقتدار بلاغی از طریق بینامتنیت دارد. همچنین، بسامد بالای اندرزها و هشدارهای ثانویه در نامه های سیاسی، حاکی از راهبردهای غیرمستقیم اقناع در بستر قدرت است. د

کلیدواژه ها:

اقناع مخاطب ، شگردهای بلاغی ، فرهادمیرزا ، قاجار ، منشآت