طراحی و اعتباریابی الگوی پارادایمی ارتقای چارچوب ارزش ها و اخلاق در پژوهش های پزشکی

زمینه: پزشکی دانشی منحصربه فرد است که به دلیل ارتباط مستقیم با جان انسان، اخلاق و پژوهش را به عنوان اجزای جدایی ناپذیر خود می طلبد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی ارتقای چارچوب ارزش ها و اخلاق در پژوهش های پزشکی انجام شد. روش­ کار: این مطالعه با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی طراحی گردید. در بخش کیفی از روش داده بنیاد استفاده شد و جامعه مشارکت کنندگان این مرحله کلیه مدیران، متخصصان و خبرگان دانشگاهی در حوزه اخلاق پژوهشی بودند که از این بین ۱۸ نفر از مطلعان موضوعی به روش هدفمند ملاکی در پژوهش مشارکت نمودند. داده ها نیز با مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع آوری و با روش تحلیل مضمونی تحلیل شد. در بخش کمی نیز از روش پیمایش از خبرگان استفاده شد که نمونه­های این بخش شامل ۱۸ نفر از کارشناسان و اعضای هیات علمی بودند که به روش دردسترس انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده­ پرسشنامه محقق ساخته الگوی کاربردی تدوین چارچوب ارزش­ها و اخلاق در پژوهشی­های پزشکی بود که داده­های حاصل از آن از طریق CVRدر نرم افزار SPSS۲۶  تحلیل گردید. یافته­ها: یافته­های بخش کیفی نشان داد در مجموع ۱۰۹ شاخص و مفهوم باز از چگونگی ارتقای اخلاق پژوهشی در مطالعات پزشکی مورد شناسایی قرار گرفت که می­توان اقدامات موردنظر را براساس ماهیت آن به ۲۸ مقوله­ محوری در سطوح ۶ گانه الگوی پارادایمی طبقه ­بندی نمود. یافته کمی نیز مشخص نمود الگوی به دست آمده از اعتبار لازم ۷۴.۵۰/۰ برخوردار است. نتیجه گیری: بنابراین ارتقای اخلاق پژوهش مستلزم فراهم سازی شرایط زیست اخلاقی در سطوح فردی و نهادی و نیازمند سیاست گذاری، برنامه ریزی منسجم و بهبود شرایط آموزشی، فرهنگی، اقتصادی و مدیریتی است.

کلیدواژه ها:

Paradigmatic Model ، Research Values ، Research Ethics ، Medical Research ، الگوی پارادایمی ، ارزش های پژوهشی ، اخلاق پژوهشی ، پژوهشی های پزشکی