طراحی الگوی شایستگی اخلاقی- حرفه ای حسابرس و اثر آن بر قضاوت و تصمیم گیری

زمینه: شایستگی اخلاقی–حرفه ای یکی از عوامل اثرگذار بر کیفیت قضاوت و تصمیم گیری حسابرسان است. با وجود اهمیت آن در تعاملات میان حسابرس و صاحبکار، مدل جامعی که ابعاد این شایستگی را در حرفه حسابرسی تبیین کند، هنوز شفاف نیست. این پژوهش با هدف طراحی الگوی شایستگی حرفه ای حسابرسان و بررسی اثر آن بر قضاوت و تصمیم گیری آنان انجام شده است. روش: پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کیفی، جامعه آماری شرکای موسسات حسابرسی و مدیران جامعه حسابداران رسمی بودند که ۱۵ نفر از انها با روش گلوله برفی بعنوان نمونه انتخاب شد. ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته بود و داده ها با روش نظریه داده بنیاد و کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. در بخش کمی،  جامعه آماری حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی بودند که ۲۹۷ نفر از آنها با استفاده از نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزار پرسشنامه محقق ساخته شایستگی حرفه ای و پرسشنامه استاندارد قضاوت و تصمیم گیری بود. تحلیل آماری با مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزار پی ال اس انجام گرفت. یافته ها: در بخش کیفی، تحلیل مصاحبه ها منجر به استخراج ۸۰ مفهوم، ۲۲ خرده مقوله و ۶ مقوله انتزاعی و در نهایت ارائه الگوی پارادایمی شایستگی حرفه ای حسابرسان شد. در بخش کمی، نتایج نشان داد ابعاد شایستگی حرفه ای اثر معنادار و مثبت بر قضاوت حسابرسان دارد؛ به طوری که ضریب مسیر ۶۲/۰ و مقدار آزمون تی برابر با ۵۲/۹ گزارش شد. نتایج مرحله کمی برازندگی مدل و ارتباط بین ابعاد و مولفههای شایستگی اخلاقی - حرفهای حسابرس بر قضاوت و تصمیم گیری را تایید نموند. نتیجه گیری: نتایج بیانگر آن است که شایستگی اخلاقی–حرفه ای، نقش بنیادینی در ارتقای کیفیت قضاوت و تصمیم گیری حسابرسان داشته و می تواند به بهبود کیفیت حسابرسی، افزایش پاسخگویی و اعتماد حرفه ای منجر شود. مهمترین دستاورد تحقیق را می توان، دستیابی به مدل پارادایمی از شایستگی حرفه ای حسابرس دانست. الگوی ارائه شده می تواند مبنایی برای بهبود آموزش، ارزیابی و توسعه شایستگی حسابرسان در ایران فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

Ethical Competence ، Auditor Professional Competence ، Judgment ، Decision-Making ، Audit Quality ، شایستگی اخلاقی ، شایستگی حرفه ای حسابرس ، قضاوت ، تصمیم گیری ، کیفیت حسابرسی