بازتاب های سیاسی و اجتماعی پدیده فرونشست زمین در ایران (مطالعه موردی: استان اصفهان)

پدیده فرونشست زمین در اصفهان محصول برهم کنش پیچیده عوامل طبیعی و انسانی مانند برداشت بی رویه آب های زیرزمینی، کاهش بارندگی، خشک شدن زاینده رود، تضعیف توان اکوسیستم برای تغذیه سفره های زیرزمینی و گسترش فعالیت های صنعتی و کشاورزی پرمصرف است که این استان را به یکی از کانون های اصلی فرونشست تبدیل کرده است. این شرایط در سال های اخیر پیامدهای سیاسی و اجتماعی قابل توجهی برجای گذاشته است. هدف از این پژوهش، تبیین بازتاب سازوکارهای سیاسی-اجتماعی برآمده از فرونشست و فهم پیامدهای آن بر حکمرانی آب و روابط دولت-جامعه در استان اصفهان است. پژوهش در پی پاسخ به این سوال است که فرونشست زمین چگونه و از چه مسیرهایی به یک مسئله سیاسی-اجتماعی در اصفهان تبدیل شده است؟ پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش تحلیل محتوای کیفی انجام شده است و در آن گفتارهای رسمی، کنش های اجتماعی-سیاسی، بازنمایی های رسانه ای و یافته های کارشناسی مورد بررسی قرار گرفت. در فرآیند تحلیل، کدهای اولیه در قالب پنج مقوله میانی سامان دهی و در مرحله انتزاع مفهومی به چهار مضمون کلان تبدیل شدند. یافته ها نشان می دهد که فرونشست، با افزایش حساسیت عمومی و گسترش کنشگری جمعی، به تشدید تعارض های نهادی و برجسته شدن بی عدالتی فضایی انجامیده و هم زمان موجب کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد به نهادهای رسمی شده است. همچنین، تهدید زیرساخت ها و چشم انداز نامطمئن زیست محیطی، احساس ناامنی و شکاف های اجتماعی-منطقه ای را تقویت کرده است.

کلیدواژه ها:

فرونشست زمین ، بازتاب های سیاسی و اجتماعی ، تغییرات اقلیمی ، بحران آب ، استان اصفهان