بازتاب کارکردهای طراحی بسته بندی در هنرهای معاصر

زندگی روزمره با طراحی بسته بندی در آمیخته است؛ از تعامل روزانه با محصولات بسته بندی شده گرفته تا انتخاب بسته بندی از قفسه فروشگاه ها و دور ریختن بسته ها. این مهم را هنرمندان معاصر از نیمه دوم قرن بیستم میلادی دریافتند وکوشیدند با دید انتقادی و فرهنگی جایگاه طراحی بسته بندی را در آثارشان باز نمایند. طراحی بسته بندی نیز در این سال ها به پیشرفت چشمگیری رسیده و ابعاد گوناگون آن، به طور دقیق تری تعریف شده است. مسئله اینجاست که چگونه کارکردهای گوناگون طراحی بسته بندی در هنرهای معاصر بازنمایی شده است. این پژوهش با هدف شناسایی الهامات هنرمندان معاصر از ابعاد گوناگون بسته بندی، چارچوب مفهومی جامع طراحی بسته بندی را انتخاب کرده تا بر اساس کارکردهای پنجگانه بسته بندی(حفاظت، ارگونومی، پایداری، ترابری و بازاریابی) به تحلیل محتوای آثار هنر معاصر بپردازد. روش پژوهش تحلیلی، بر اساس معیارهای پنجگانه و متمرکز بر موضوع اثر(عناصر بصری و جنس اثر، نام اثر و بیانیه هنرمند)، گرایش هنرمند، زمان و محل ارائه اثر است. روش گردآوری اسنادی است و محتوای ۲۴ نمونه موردی از آثار هنر معاصر به صورت کیفی با کارکردهای پنجگانه تطبیق می یابد و سپس میزان این تطبیق با استدلال زنجیره ای تولمین تقویت یا تعدیل می شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که کارکرد ارگونومی و حفاظتی به ترتیب کمتر در میان منابع الهام هنرمندان قرار گرفته و سه کارکرد پایداری، بازاریابی و تا حدودی ترابری برای هنرمندان معاصر اهمیت داشته است. همچنین باید اشاره کرد که در آغاز هنرمندان معاصر بیشتر با رویکرد انتقادی آثاری ملهم از طراحی بسته بندی ارائه می دادند و در دوران متاخر بیشتر رویکردهای فرهنگی و اقتصادی درباره طراحی بسته بندی اتخاذ کردند.

کلیدواژه ها:

طراحی بسته بندی ، هنرهای معاصر ، کارکرد پایداری ، کارکرد بازاریابی ، کارکرد ترابری