تحلیل محتوای کتاب های مطالعات اجتماعی ابتدایی بر اساس مولفه های سبک زندگی ایرانی-اسلامی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بر اساس مولفه های سبک زندگی ایرانی-اسلامی انجام شده است. زمینه این پژوهش بر اهمیت نقش کتاب های درسی در شکل گیری نگرش ها، ارزش ها و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان ابتدایی استوار است؛ به گونه ای که این کتاب ها به عنوان یکی از اصلی ترین ابزارهای نظام آموزشی، می توانند در نهادینه سازی سبک زندگی مطلوب نقش اساسی ایفا کنند. هدف اصلی پژوهش، بررسی میزان توجه محتوای کتاب های مطالعات اجتماعی به مولفه های سبک زندگی ایرانی-اسلامی شامل ابعاد دینی، اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و همچنین تحلیل میزان توازن میان این مولفه ها در پایه های مختلف تحصیلی بوده است. روش تحقیق از نوع کیفی و توصیفی–تحلیلی بوده و با رویکرد تحلیل محتوای کتاب های درسی انجام شده است. داده ها به صورت کتابخانه ای و از طریق منابع معتبر علمی گردآوری شده و محتوای کتاب ها با استفاده از چک لیست تحلیل محتوا کدگذاری و طبقه بندی شده اند. نتایج پژوهش نشان داد که بیشترین میزان توجه به مولفه های دینی با ۳۶٫۸ درصد و سپس مولفه های اخلاقی با ۲۹٫۳ درصد اختصاص دارد، در حالی که مولفه های فرهنگی و هویتی ۲۱٫۲ درصد، اجتماعی ۱۶٫۲ درصد و اقتصادی تنها ۸٫۷ درصد از محتوا را شامل می شوند. همچنین نتایج بیانگر آن است که توزیع مولفه ها در پایه های مختلف تحصیلی نامتوازن بوده و در پایه های بالاتر توجه بیشتری به سبک زندگی مشاهده می شود. در مجموع می توان نتیجه گرفت که اگرچه کتاب های مطالعات اجتماعی در جهت ترویج سبک زندگی ایرانی-اسلامی گام برداشته اند، اما نیاز به بازنگری و تقویت در برخی ابعاد به ویژه مولفه های اقتصادی و اجتماعی وجود دارد.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، مطالعات اجتماعی ، سبک زندگی ایرانی-اسلامی ، کتاب های درسی