بررسی نقش هوش مصنوعی مولد و دستیارهای گفت وگومحور در بازتعریف فرایندهای پژوهش، نویسندگی و تفکر نقادانه دانش آموزان در عصر پسادیجیتال

زمینه: عصر پسادیجیتال با درهم تنیدگی فضای دیجیتال و فیزیکی، تحولی بنیادین در فرایندهای آموزشی ایجاد کرده است. هوش مصنوعی مولد و دستیارهای گفت وگومحور به عنوان فناوری های نوظهور، توانسته اند مرزهای سنتی پژوهش، نویسندگی و تفکر نقادانه را در میان دانش آموزان به چالش بکشند و بازتعریفی اساسی از این مهارت ها ارائه دهند.هدف: این پژوهش با هدف واکاوی و تبیین نقش هوش مصنوعی مولد و دستیارهای گفت وگومحور در بازتعریف فرایندهای پژوهش، نویسندگی و تفکر نقادانه دانش آموزان در عصر پسادیجیتال انجام شده است.روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور نظام مند و تحلیل اسناد علمی انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی، مطالعات نظری و گزارش های پژوهشی مرتبط با موضوع بود که در پنج سال اخیر در پایگاه های معتبر علمی منتشر شده اند. با استفاده از کلیدواژه های تخصصی و معیارهای ورود و خروج مشخص، ۱۲ منبع علمی مرتبط شناسایی و انتخاب شدند. داده های گردآوری شده با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد استقرایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که هوش مصنوعی مولد و دستیارهای گفت وگومحور تاثیرات چندوجهی بر فرایندهای آموزشی داشته اند. در حوزه پژوهش، این ابزارها با شخصی سازی مسیر یادگیری، ارائه بازخورد تحلیلی و تسهیل فرایند جست وجو، گردآوری و سازماندهی اطلاعات، تحولی اساسی ایجاد کرده اند. در حوزه نویسندگی، تاثیرات دوگانه ای مشاهده شد: از یک سو، این ابزارها با کاهش موانع نوشتاری و تقویت تخیل، خلاقیت نوشتاری را افزایش داده اند و از سوی دیگر، استفاده کنترل نشده از آن ها می تواند به یکنواختی بیان، تضعیف تفکر واگرا و کاهش حس مالکیت فکری منجر شود. در حوزه تفکر نقادانه، تعامل با پاسخ های هوش مصنوعی ضرورت بازتعریف این مهارت را آشکار ساخته و بر لزوم پرورش «سواد هوش مصنوعی» برای تبدیل دانش آموزان از مصرف کنندگان منفعل به کاربرانی منتقد و آگاه تاکید دارد. همچنین، ابعاد اخلاقی استفاده از این ابزارها شامل حریم خصوصی، عدالت آموزشی و مسئولیت پذیری، به عنوان چالش های اساسی شناسایی شدند.نتیجه گیری: هوش مصنوعی مولد و دستیارهای گفت وگومحور، فرصت های بی سابقه ای برای تحول فرایندهای پژوهش، نویسندگی و تفکر نقادانه دانش آموزان فراهم آورده اند، اما این تحول بدون تدوین چارچوب های آموزشی مناسب، توانمندسازی معلمان و رعایت اصول اخلاقی، می تواند به جای تقویت، به تضعیف مهارت های شناختی و عاملیت انسانی منجر شود. بازتعریف نقش معلم به عنوان تسهیلگر تفکر نقاد و طراحی نظام های آموزشی مبتنی بر سواد هوش مصنوعی، ضرورتی اجتناب ناپذیر در عصر پسادیجیتال است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، دستیارهای گفت وگومحور ، فرایندهای پژوهش ، نویسندگی ، تفکر نقادانه ، عصر پسادیجیتال ، سواد اطلاعاتی