بررسی نقش سبک های دلبستگی در پیش بینی اضطراب اجتماعی و روابط همسالان در دانش آموزان

روابط بین فردی در دوران نوجوانی نقش اساسی در رشد هیجانی و اجتماعی دانش آموزان دارد و کیفیت این روابط می تواند تحت تاثیر الگوهای دلبستگی شکل گرفته در تعامل با والدین و مراقبان اولیه قرار گیرد. سبک های دلبستگی به عنوان یکی از سازه های مهم روان شناسی تحولی، چارچوبی برای درک نحوه برقراری ارتباط، تجربه هیجان ها و تنظیم روابط اجتماعی فراهم می کنند. در این میان، اضطراب اجتماعی و کیفیت روابط با همسالان از مهم ترین پیامدهای روانی و اجتماعی در محیط مدرسه به شمار می آیند که می توانند بر سازگاری تحصیلی، عزت نفس و سلامت روان دانش آموزان اثرگذار باشند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک های دلبستگی در پیش بینی اضطراب اجتماعی و روابط همسالان در دانش آموزان انجام شد.این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل های پیش بینی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه بود که از میان آن ها نمونه ای به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه های استاندارد سبک های دلبستگی، اضطراب اجتماعی و کیفیت روابط با همسالان جمع آوری گردید. برای تحلیل داده ها از روش های آماری توصیفی و استنباطی از جمله ضریب همبستگی و تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شد تا میزان پیش بینی اضطراب اجتماعی و روابط همسالان بر اساس سبک های مختلف دلبستگی مشخص شود.یافته ها نشان داد که سبک دلبستگی ایمن با سطوح پایین تر اضطراب اجتماعی و کیفیت بالاتر روابط با همسالان رابطه معنادار دارد. در مقابل، سبک های دلبستگی ناایمن به ویژه دلبستگی اجتنابی و دوسوگرا با افزایش اضطراب اجتماعی و کاهش کیفیت تعاملات اجتماعی در میان دانش آموزان همراه بودند. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که سبک های دلبستگی می توانند سهم معناداری در پیش بینی اضطراب اجتماعی و روابط همسالان داشته باشند و بخش قابل توجهی از واریانس این متغیرها را تبیین کنند. این یافته ها بیانگر آن است که الگوهای دلبستگی شکل گرفته در سال های اولیه زندگی می توانند در نحوه ادراک موقعیت های اجتماعی، میزان احساس امنیت در روابط و کیفیت تعامل با همسالان در دوره نوجوانی نقش تعیین کننده ای ایفا کنند.بر اساس نتایج پژوهش می توان نتیجه گرفت که تقویت دلبستگی ایمن در محیط خانواده و مدرسه می تواند به کاهش اضطراب اجتماعی و بهبود روابط بین فردی دانش آموزان کمک کند. بنابراین، توجه به آموزش مهارت های فرزندپروری، ارتقای روابط عاطفی والدین و فرزندان و طراحی برنامه های مداخله ای در مدارس برای تقویت مهارت های اجتماعی و هیجانی دانش آموزان ضروری به نظر می رسد. این اقدامات می توانند زمینه ساز ارتقای سلامت روان، افزایش سازگاری اجتماعی و بهبود کیفیت روابط همسالان در محیط های آموزشی شوند.