الگوی مهندسی آموزشی در طراحی یادگیری ترکیبی و سنجش میزان اثربخشی آن

تحولات سریع فناوری های آموزشی و گسترش محیط های یادگیری دیجیتال، ضرورت بازنگری در الگوهای سنتی طراحی آموزشی را دوچندان کرده است. یادگیری ترکیبی به عنوان رویکردی نوین که تلفیقی از آموزش حضوری و آموزش الکترونیکی است، می تواند زمینه ارتقای کیفیت یادگیری، افزایش تعامل آموزشی و بهبود عملکرد یادگیرندگان را فراهم سازد. با این حال، نبود یک الگوی مهندسی آموزشی منسجم برای طراحی، اجرا و ارزیابی این نوع یادگیری، از چالش های اساسی در نظام های آموزشی به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مهندسی آموزشی در طراحی یادگیری ترکیبی و سنجش میزان اثربخشی آن انجام شده است.روش پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی تحلیلی و نیمه آزمایشی انجام شد. در مرحله نخست، با بررسی ادبیات نظری حوزه طراحی آموزشی، یادگیری ترکیبی و مهندسی آموزشی، مولفه های اصلی الگو استخراج و چارچوب مفهومی طراحی گردید. سپس الگوی پیشنهادی در قالب مراحل تحلیل نیازهای آموزشی، طراحی محتوا، توسعه محیط یادگیری ترکیبی، اجرا و ارزشیابی تدوین شد. در مرحله بعد، برای سنجش اثربخشی الگو، آن در یک محیط آموزشی اجرا و شاخص هایی نظیر میزان یادگیری، مشارکت یادگیرندگان، رضایت آموزشی و بهبود عملکرد تحصیلی مورد ارزیابی قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه استاندارد، آزمون پیش آزمون و پس آزمون و مشاهده فرایند یادگیری بود. داده ها با استفاده از روش های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل شدند.یافته های پژوهش نشان داد الگوی مهندسی آموزشی پیشنهادی با تاکید بر طراحی نظام مند محتوا، تعامل فعال یادگیرنده، استفاده هدفمند از فناوری های آموزشی و ارزشیابی مستمر، می تواند به طور معناداری کیفیت فرایند یاددهی یادگیری را در محیط های ترکیبی بهبود بخشد. همچنین نتایج حاکی از آن بود که به کارگیری این الگو موجب افزایش سطح درک مفهومی، انگیزش یادگیری و مشارکت فعال فراگیران در فعالیت های آموزشی شده است. علاوه بر این، تلفیق مناسب فعالیت های حضوری و برخط در چارچوب مهندسی آموزشی، امکان شخصی سازی یادگیری و مدیریت بهتر فرایند آموزش را فراهم می کند.در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که استفاده از یک الگوی مهندسی آموزشی ساختارمند در طراحی یادگیری ترکیبی می تواند به عنوان راهکاری موثر برای ارتقای کیفیت آموزش در محیط های آموزشی سنتی و دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد. این الگو می تواند مبنایی برای برنامه ریزی آموزشی، طراحی دوره های یادگیری ترکیبی و توسعه نظام های آموزش هوشمند در موسسات آموزشی و دانشگاه ها باشد.