راهبردهای حفاظت پویا از چشم اندازهای فرهنگی-تاریخی در شهرهای در حال توسعه

چشم اندازهای فرهنگی-تاریخی در شهرهای در حال توسعه با فشارهای فزاینده ای از سوی شهرنشینی شتابان، توسعه اقتصادی و تغییرات اجتماعی-فرهنگی مواجه هستند. مقاله حاضر با بهره گیری از رویکرد منظر شهری تاریخی یونسکو به عنوان چارچوب نظری اصلی، به بررسی راهبردهای حفاظت پویا در این بسترهای شهری پیچیده می پردازد. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق کیفی و تحلیل اسنادی، ضمن بررسی مبانی نظری و پیشینه پژوهش، به تحلیل یافته های توصیفی و تحلیلی در ابعاد چندگانه حفاظت پویا می پردازد. یافته ها نشان می دهد که حفاظت پویا مستلزم گذار از رویکردهای ایستا و تک بعدی به سوی چارچوبی یکپارچه است که لایه بندی تاریخی، ابعاد ناملموس، مشارکت اجتماعی و تاب آوری اقلیمی را در برگیرد. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت تدوین راهبردهای زمینه مند و مشارکتی تاکید دارد که ضمن حفظ اصالت و یکپارچگی چشم اندازهای شهری، زمینه را برای توسعه پایدار و پویای شهری فراهم آورد. اگرچه پیاده سازی این راهبردها در کشورهای در حال توسعه با چالش های ساختاری عمیقی نظیر فشارهای تخریب ناشی از توسعه زدگی، ضعف و تشتت نهادی، غلبه نگاه های صلب مدیریتی و شکاف دیدگاهی میان کارشناسان و بومیان مواجه است؛ اما بومی سازی رویکردهای نوین و بهره گیری از فرصت های باززنده سازی تطبیق پذیر، حکمروایی مشارکتی و ابزارهای تحلیل دیجیتال و بوم شناختی، مسیر پایداری را پیش روی مدیریت شهری می گذارد. در نهایت، حفاظت پویا زمانی محقق خواهد شد که نگاه ابزاری به میراث دگرگون شده و چشم انداز فرهنگی-تاریخی، نه به عنوان عاملی بازدارنده، بلکه به عنوان سنگ بنای هویت بخشی، ارتقای کیفیت زندگی و محرک اصلی شکوفایی و توسعه پایدار شهرها درک و مدیریت شود.

کلیدواژه ها:

حفاظت پویا ، چشم انداز فرهنگی-تاریخی ، منظر شهری ، شهرهای در حال توسعه ، توسعه پایدار