چالش های حقوقی و مسئولیت شهرداری ها در اجرای طرح های هوشمندسازی شهری

تحول دیجیتال و گسترش فناوری های نوین اطلاعاتی، مفهوم «شهر هوشمند» را به یکی از محورهای اصلی سیاست گذاری شهری در جهان و ایران تبدیل کرده است. شهرداری ها به عنوان متولیان اصلی مدیریت شهری، نقشی کلیدی در طراحی و اجرای پروژه های هوشمندسازی دارند. با این حال، این روند با مجموعه ای از چالش های حقوقی مواجه است که در صورت عدم شناسایی و مدیریت صحیح، می تواند نه تنها از کارآمدی پروژه های هوشمند بکاهد، بلکه به نقض حقوق شهروندان و بروز مسئولیت های مدنی و اداری برای شهرداری منجر شود. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش کتابخانه ای به بررسی ابعاد حقوقی هوشمندسازی شهری و مسئولیت شهرداری ها در این حوزه می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش های حقوقی در پنج محور قابل دسته بندی است: حریم خصوصی و امنیت داده ها، ساختار حقوقی و اداری، مسئولیت مدنی و اداری ناشی از سامانه های هوشمند، چالش های قراردادی، و آثار هوشمندسازی بر حقوق شهروندی و عدالت دیجیتال. فقدان چارچوب جامع «حکمرانی داده» و نبود مقررات شفاف درباره جمع آوری، نگهداری، پردازش و اشتراک گذاری داده های شهروندان، مهم ترین خلا حقوقی شناسایی شده است. مقاله در پایان با ارائه راهکارهایی از جمله تدوین قانون جامع حفاظت از داده های شخصی، ایجاد نهاد ناظر مستقل، اصلاح ساختار حقوقی شهرداری ها در حوزه قراردادهای فناورانه، و تدوین منشور حقوق شهروندی دیجیتال، به دنبال ترسیم مسیر حقوقی امن تر و کارآمدتر برای توسعه هوشمندسازی شهری در ایران است.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، مسئولیت مدنی شهرداری ، حریم خصوصی ، حکمرانی داده ، حقوق شهروندی دیجیتال