سنجش تاب آوری اجتماعی و کالبدی بافت فرسوده شهری در برابر مخاطرات طبیعی: چارچوبی مبتنی بر شاخص ها و مدل های ارزیابی

بافت های فرسوده شهری به دلیل ویژگی های کالبدی، اجتماعی و اقتصادی خود، از آسیب پذیری بالایی در برابر مخاطرات طبیعی نظیر زلزله، سیل و آتش سوزی برخوردارند. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی جامع برای سنجش تاب آوری اجتماعی و کالبدی این بافت ها انجام شده است. مقاله حاضر از نوع توصیفی‑تحلیلی بوده و با مرور نظام مند ادبیات نظری و پیشینه تحقیقات داخلی و خارجی، شاخص های کلیدی تاب آوری را در دو بعد اصلی (کالبدی و اجتماعی) استخراج و سپس مدل های ارزیابی رایج شامل فرایند تحلیل سلسله مراتبی، تحلیل شبکه، دیمتل فازی و مدل مکانی تاب آوری سوانح را معرفی و مقایسه می کند. بر اساس یافته ها، تاب آوری کالبدی بیشتر تحت تاثیر عواملی چون کیفیت ابنیه، قدمت ساختمان، جنس مصالح، تعداد طبقات و دسترسی به فضاهای باز و شبکه معابر است، در حالی که تاب آوری اجتماعی به شدت به سرمایه اجتماعی، میزان مشارکت شهروندان، آگاهی از مخاطرات و شبکه های حمایتی محلی وابسته است. در نهایت، چارچوب پیشنهادی این پژوهش می تواند ابزاری عملیاتی برای مدیران و برنامه ریزان شهری در راستای اولویت بندی مداخلات و بازآفرینی تاب آور بافت های فرسوده فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شهری ، بافت فرسوده ، سنجش تاب آوری کالبدی ، تاب آوری اجتماعی ، مدل های ارزیابی چندمعیاره ، مخاطرات طبیعی