چارچوب تدوین ضوابط ارتفاع و تراکم در طرح تفصیلی با رویکرد تلفیقی شهرسازی

طرح های تفصیلی به عنوان مهم ترین ابزار ساماندهی نظام مند کالبدی شهرها، نقش تعیین کننده ای در کنترل و هدایت توسعه شهری دارند. در این میان، ضوابط ارتفاع و تراکم ساختمانی از جمله کلیدی ترین مولفه های این طرح ها محسوب می شوند که تاثیر مستقیمی بر کیفیت فضای شهری، ایمنی شهروندان، و تحقق پذیری اهداف توسعه پایدار دارند. با این حال، بررسی های میدانی نشان می دهد که ضوابط تراکم و ارتفاع مصوب در طرح های تفصیلی جاری، عمدتا بر مبنای ملاحظات اقتصادی مانند افزایش درآمدهای ناشی از فروش تراکم و ظرفیت ترافیکی معابر تنظیم شده اند و بسیاری از ابعاد کیفی و پایداری در آن ها حضور موثری نداشته است. هدف اصلی این پژوهش، ارائه یک چارچوب عملیاتی و گام به گام برای بازنگری ضوابط ارتفاع و تراکم در طرح های تفصیلی از طریق تلفیق سیستماتیک رویکردهای چندرشته ای شهرسازی است. چارچوب پیشنهادی در هفت گام اصلی از استخراج پهنه های خطر و شناسایی مغایرت های بحرانی تا طراحی سناریوهای کاهش تراکم و سازوکار جابجایی حقوق تراکم به مناطق کم خطر تدوین شده است. روش پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) با رویکرد توصیفی- بوده و جمع آوری اطلاعات به شیوه اسنادی و پیمایشی انجام گرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که کاربست رویکرد تلفیقی در تدوین ضوابط ارتفاع و تراکم، ضمن حفظ منافع اقتصادی شهرداری ها و مالکان، می تواند به افزایش ایمنی لرزه ای، ارتقای کیفیت زیست پذیری، و بهبود عدالت فضایی در شهرها منجر شود. در پایان، پیشنهادهایی برای اصلاح فرآیند تصویب و اجرای ضوابط ارتفاع و تراکم در طرح های تفصیلی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

چارچوب تدوین ضوابط ، ارتفاع و تراکم ، طرح تفصیلی ، رویکرد تلفیقی ، شهرسازی پایدار