بررسی نقش خودکارآمدی تحصیلی، انگیزش درونی و درگیری تحصیلی در پیش بینی عملکرد آموزشی دانش آموزان

آموزش و پرورش در جهان امروز به عنوان یکی از مهم ترین ارکان توسعه انسانی، اجتماعی و اقتصادی شناخته می شود و کیفیت نظام های آموزشی تا حد زیادی به میزان موفقیت دانش آموزان در دستیابی به اهداف یادگیری وابسته است. عملکرد آموزشی دانش آموزان یکی از شاخص های اساسی سنجش اثربخشی نظام آموزشی محسوب می شود و همواره مورد توجه پژوهشگران، سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و معلمان قرار داشته است. عملکرد آموزشی نه تنها بیانگر میزان یادگیری دانش آموزان در حوزه های مختلف درسی است، بلکه بازتابی از تعامل پیچیده عوامل شناختی، عاطفی، انگیزشی و محیطی نیز به شمار می آید. از این رو، شناسایی متغیرهای موثر بر عملکرد آموزشی و تبیین نحوه تاثیرگذاری آن ها می تواند زمینه را برای ارتقای کیفیت آموزش و بهبود نتایج تحصیلی دانش آموزان فراهم سازد. در گذشته، موفقیت تحصیلی عمدتا بر اساس توانایی های شناختی، بهره هوشی و استعدادهای ذهنی تبیین می شد؛ اما پژوهش های چند دهه اخیر نشان داده اند که عوامل روان شناختی و انگیزشی نقش بسیار تعیین کننده ای در موفقیت آموزشی دارند. بسیاری از دانش آموزان با وجود برخورداری از توانایی های شناختی مناسب، به دلیل ضعف در باورهای فردی، انگیزه یادگیری یا میزان مشارکت در فعالیت های آموزشی، عملکرد مطلوبی از خود نشان نمی دهند. در مقابل، برخی دانش آموزان با توانایی متوسط اما با برخورداری از انگیزش قوی، باور به توانایی های خود و مشارکت فعال در فرآیند یادگیری، موفقیت های چشمگیری کسب می کنند. این یافته ها موجب شده است که پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی توجه ویژه ای به متغیرهای غیرشناختی موثر بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی داشته باشند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش خودکارآمدی تحصیلی، انگیزش درونی و درگیری تحصیلی در پیش بینی عملکرد آموزشی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که خودکارآمدی تحصیلی، انگیزش درونی و درگیری تحصیلی از مهم ترین عوامل روان شناختی موثر بر عملکرد آموزشی دانش آموزان هستند و نقش معناداری در پیش بینی موفقیت تحصیلی آنان دارند. تقویت باور به توانایی های فردی، افزایش علاقه و اشتیاق به یادگیری و مشارکت فعال در فعالیت های آموزشی می تواند زمینه ارتقای کیفیت یادگیری، بهبود عملکرد تحصیلی و دستیابی به موفقیت آموزشی پایدار را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی ، انگیزش درونی ، درگیری تحصیلی ، عملکرد آموزشی ، دانش آموزان