تحلیل نقش احمد قوام در خروج نیروهای شوروی از ایران و پایان بحران آذربایجان (۱۳۲۴–۱۳۲۵)

این پژوهش با هدف تحلیل نقش احمد قوام در خروج نیروهای شوروی از ایران و پایان بحران آذربایجان در سال های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۵ انجام شده است. بر اساس روش تاریخی تحلیلی و با استفاده از ۲۰ منبع معتبر داخلی و خارجی، یافته ها نشان می دهد که قوام با بهره گیری از رویکردی واقع گرایانه، ترکیبی از دیپلماسی چندلایه، خرید زمان، مدیریت فشارهای داخلی و استفاده هوشمندانه از ظرفیت های بین المللی را برای مهار بحران به کار گرفت. ارزیابی اسناد و روایت ها آشکار ساخت که مذاکره با شوروی، طرح تاکتیکی امتیاز نفت شمال، بین المللی سازی بحران از طریق سازمان ملل، و حفظ انسجام داخلی، چهار ستون اصلی راهبرد او را شکل می دادند. نتیجه پژوهش نشان می دهد که بازگشت ارتش و پایان عمر فرقه دموکرات هنگامی امکان پذیر شد که بستر دیپلماتیک آن از پیش فراهم شده بود. بنابراین، نقش قوام را باید نمونه ای موثر از مدیریت بحران در شرایط عدم تقارن قدرت دانست که توانست تمامیت ارضی ایران را حفظ کند.

کلیدواژه ها:

احمد قوام ، خروج نیروهای شوروی ، بحران آذربایجان ، دیپلماسی ایران ، غائله آذربایجان