حقوق متقابل در گفتگوی کرامت محور با علمای ادیان بر پایه سیره رضوی

نقض حقوق متقابل و کرامت انسانی در گفت وگوهای تاریخی میان متکلمان مسلمان با علمای دیگر ادیان سبب گردید تا آنان به تدریج هرگونه گفت وگوی دینی با مسلمانان را تحریم کنند. این تحقیق که با روش توصیفی _ تحلیلی تالیف یافته، نشان می ­دهد که امام رضا علیه السلام از سنت ناپسند علمای مسلمان برکنار بوده، با گفت وگوهای ارزنده خویش، ضوابطی از حقوق متقابل را جلوه دادند که تامین­ کننده کرامت انسانی افراد بود. مهم ترین مصادیق این امر در سیره رضوی را می­ توان چنین برشمرد: ایجاد امکان گفت وگو برای علما در بالاترین سطح جامعه، الزام همگان (از خلیفه تا مردمان عادی) به پاسخ گویی در برابر مخالفان، پذیرش شروط فرد مقابل در ابتدای گفت وگو، دعوت از افراد برای گفت وگو، پرهیز از جدل و غرض ­ورزی در گفت وگو، ایجاد فضایی آزاد برای گفت وگو با قرار دادن اهالی مناظره در ذمه امام، اعطای حق تقدم به علمای دیگر ادیان در هنگام مناظره، استفاده از زبان فرد مقابل برای گفت وگو، استناد به شواهد موجود و انکارناپذیر، احترام به جایگاه اجتماعی افراد و دوری از تقبیح و توهین، میهمان نمودن اهالی مناظره و هدیه دادن به ایشان، احترام به حجیت تواتر و اجماع پیروان ادیان، تاکید بر حجیت عقل به عنوان ابزار مشترک در مفاهمه، استناد به مباحث همسان میان اسلام و دیگر ادیان، پرهیز از گشودن زخم های تاریخی و طرح مباحث خصومت­ زا، ورود نکردن به مسائل شخصی افراد، به رخ نکشیدن ناآگاهی ها و ضعف ­های فرد مقابل، استناد نکردن به آنچه اهل کتاب بدان باور ندارند، اعتماد به گفتار شاهدانی از دین مقابل، دفاع از باورهای درست یک دین (غیر از اسلام) در برابر دین دیگر، و وادار نکردن افراد مغلوب به پذیرش اسلام.

کلیدواژه ها:

امام رضا علیه السلام ، کرامت انسانی ، حقوق انسانی ، مناظرات اسلامی ، سیره رضوی