رابطه غدیر و نهج البلاغه در نگاه اندیشمندان غیرمسلمان

نهج البلاغه و واقعه غدیر از برجسته ترین نمادهای تفکر اسلامی بشمار می آیند که در میان متفکران غیرمسلمان نیز مورد توجه جدی قرار گرفته اند. دیدگاه مستشرقان نشان می دهد که شخصیت، سیره و اندیشه امام علی(ع)، نهج البلاغه و واقعه غدیر فراتر از مرزهای مذهبی و فرهنگی مورد توجه نخبگان جهانی قرار گرفته اند. اما رابطه ایندو محور یعنی غدیر و نهج البلاغه با هم، در اندیشه های شرق شناسان، فیلسوفان و جامعه شناسان غیرمسلمان، یا مورد مغفول قرار گرفته و یا بدرستی تبیین نشده است. این مقاله با هدف بررسی بازتاب ایندو محور، به تحلیل محتوای دیدگاه جرداق، کربن، لوبون، بوازار و برخی دیگر از اندیشمندان با روش توصیفی- تحلیلی با استفاده از منابع معتبر کتابخانه ای پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که نهج البلاغه به دلیل ساختار زبانی منسجم، عمق اخلاقی، عرفانی و سیاسی، به عنوان متنی جهانی در نظر گرفته شد. همچنین، واقعه غدیر در نگاه برخی محققان، نه فقط یک رویداد مذهبی بلکه بیانی برای عدالت اجتماعی است. اما آموزه اصلی ایندو محور که امامت و رهبری دنیوی و معنوی انسان توسط امام(ع) و حلقه اتصال ایندوست، چندان مورد توجه این مستشرقان نبوده و رهبری ائمه(ع) را در نهایت به رهبری معنوی و یا حکمرانی سکولارانه توسط آنان تقلیل داده اند. جرج جرداق، امام علی(ع) را نماد عدالت، عقلانیت اخلاقی و وجدان انسانی می داند. کربن، با نگاهی فلسفی و عرفانی، امام را عقل قدسی و نهج البلاغه را متنی قدسی و چندلایه می خواند. بوازار نیز با تمرکز بر مفاهیم عدالت و حقوق بشر، حکومت علوی را مبتنی بر اخلاق، حقوق مردم و مسئولیت پذیری سکولارانه توصیف می کند. این دیدگاه ها زمینه ساز گفت وگوی علمی در غرب شده اند اما نتیجه نهائی آنکه، گرچه نگاه غیرمسلمانان به این دو محور، از سطح تفاهم فرهنگی فراتر رفته و زمینه ای برای گفت وگوی بینادینی و فهم متقابل فراهم کرده ولی نتوانسته درک درستی از آموزه امامت که حلقه اتصال ایندو محور است نشان دهد.

کلیدواژه ها:

رابطه نهج البلاغه و غدیر ، مستشرقان ، حکومت سکولار ، امامت و رهبری