غدیر خم؛ از واقعه ی تاریخی تا الگوی تمدنی هویت ساز و وحدت آفرین

واقعه ی غدیر خم، از یک رویداد اعتقادی فراتر رفته و به الگویی جامع فرهنگی-تمدنی تبدیل شده است. این پژوهش با رویکردی بین رشته ای (تاریخ، جامعه شناسی، روانشناسی، هنر و علوم سیاسی) نشان می دهد که سنت های غدیر در سه سطح عمل می کنند: ۱. سطح فردی-روانی: تقویت حس تعلق خاطر، کرامت نفس و آرامش معنوی از طریق آیین هایی چون غسل، زیارت و تجدید بیعت. ۲. سطح جمعی-اجتماعی: ایجاد انسجام از طریق اطعام، عقد اخوت و جشن های مردمی که به عنوان سرمایه اجتماعی شیعی عمل می کند. ۳. سطح فراملی-تمدن ساز: شکل دهی به گفتمان مقاومت در برابر استعمار فرهنگی و ارائه مدل نظام ولایی به عنوان جایگزین مناسب و بهتر از قبل حکمرانی دینی. تجلی غدیر در هنر شیعی (نقوش هندسی حرم علوی، شعر متعهد محتشم کاشانی) و معماری (گنبدهای نمادین) گواه زنده بودن این رویداد در حافظه جمعی است و در عصر حاضر سپر هویتی در برابر سکولاریزاسیون و نقشه راه وحدت امت اسلامی است.

کلیدواژه ها:

غدیر خم ، ولایت ، هویت شیعی ، انسجام اجتماعی ، وحدت اسلامی