عدالت کیفری و مبانی حقوق جزا در نهج البلاغه؛ مطالعه ای در فقه سیاسی علوی

عدالت کیفری به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام حقوقی در هر جامعه، در اندیشه سیاسی و فقهی امام علی(ع) جایگاهی ویژه دارد. نهج البلاغه، به عنوان یکی از منابع اصیل و بنیادین تفکر شیعی، حاوی آموزه هایی عمیق در باب عدالت، جرم، مجازات و اصول اجرای آن هاست. این پژوهش با هدف تحلیل مبانی عدالت کیفری در نهج البلاغه و تبیین اصول حقوق جزای علوی با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کیفی انجام شده است. داده ها از طریق تحلیل گزینشی خطبه ها، نامه ها و حکمت های نهج البلاغه جمع آوری و با تطبیق مفاهیم کلیدی عدالت، مجازات، جرم، حدود، تعزیرات و اصل تناسب جرم و مجازات، مورد بررسی قرار گرفت. پیش فرض اصلی پژوهش بر آن است که نظام کیفری در نهج البلاغه، بر پایه عدالت توزیعی، کرامت انسانی، تربیت محوری و مقابله با ظلم سامان یافته است. از نوآوری های این تحقیق، ارائه چارچوبی نظری برای بازخوانی حقوق جزای اسلامی در پرتو نهج البلاغه با تاکید بر نگاه اصلاح گرایانه و عدالت مدارانه آن است که کمتر در آثار پیشین بدان توجه شده است. همچنین تلاش شده تا با استناد دقیق به عبارات عربی و فارسی نهج البلاغه، مبانی حقوقی آن با ادبیات معاصر حقوق کیفری تطبیق یابد.

کلیدواژه ها:

نهج البلاغه ، عدالت کیفری ، حقوق جزا ، امام علی(ع) ، فقه سیاسی