بررسی بخشش و گذشت در نهج البلاغه

عدالت ترمیمی به عنوان یک جایگزین مناسب برای عدالت انتقام جویانه، در غرب در دهه های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ ظهور کرد و بر احترام، گفتگو و تصمیم گیری مشارکتی تاکید دارد. اسلام حل و فصل دوستانه اختلافات را از طریق میانجیگری و داوری تشویق می کند و در عین حال عدالت، انصاف و عدل را در همه شرایط تضمین می کند. اصول اسلامی همانند عدالت ترمیمی بر احترام، عزت و کرامت و تعهدات و مسئولیت های متقابل در رفع باطل تاکید دارد. حضرت محمد (ص) و به دنبال امام علی (ع) این اصول را به کار بردند و چنین نظامی در برخی روستاهای کوچک در جوامع اسلامی معاصر همچنان ادامه دارد. با این حال، برخلاف عدالت ترمیمی غربی، اسلام تاکید خاصی بر بخشش به عنوان یک ارزش دارد، بنابراین چرخه قصاص را که برای جامعه مضر است محدود می کند. هدف پژوهش حاضر توصیفی-مروری (تحلیلی) و استنباط و استخراج بخشش و عناصر آن از دیدگاه نهج البلاغه می باشد. از رویکرد استقرایی برای تحلیل نهج البلاغه در جستجوی نشانه گذاری ویژگی های مهم بخشش و گذشت استفاده شد. مشخص شد که عناصر بخشش در بسیاری از قسمت های نهج البلاغه به خصوص حکمت ۶،حکمت ۶۴، حکمت ۱۰، حکمت ۴۹ و حکمت ۲۵۰ بدان پرداخته شده است. بنابراین اسلام بخشش را فضیلت بزرگی می داند که موجب شکرگزاری، شفای روابط گسسته و برقراری آرامش در سطوح فردی و اجتماعی می شود. هدف اسلام ایجاد جامعه ای عادلانه است که قربانیان، مجرمان و جامعه را توانمند می سازد. برخلاف مفهوم غربی عدالت ترمیمی، شریعت عناصری از عدالت ترمیمی را با تاکید فراوان بر بخشش، گنجانده است.

کلیدواژه ها:

امام علی (ع) ، بخشش ، گذشت ، نهج البلاغه