نقش اسلوب علم معانی در ماندگاری و ترویج خطبه غدیر

فن بیان، سخنوری و فصیح و بلیغ سخن گفتن در میان اعراب، قبل از ظهور اسلام، بسیار رایج و دارای اهمیت بسیاری بوده و بعد از اسلام و نزول قرآن، تاکنون نیز جایگاه بیشتری یافته است. قرآن مجید، با برخوردار بودن از قوانین و مقررات ادبی، خصوصا فنون بلاغی، دارای فصاحت و بلاغت بی نظیر می باشد و همین امر ضمن جاودانه نمودن آخرین کتاب آسمانی، سبب شده از همان زمان نزول تا به امروز، همه را دعوت به تحدی (همانندسازی) کند که البته جوامع بشری و نیز معاندان، تاکنون در این تحدی ناتوان گردیدند و این گویای وحیانی و معجزه بودن این کتاب آسمانی می باشد و با استناد به آیه ۳ سوره نجم: «و ما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی» کلام نبی مکرم اسلام (ص) نیز، برگرفته از وحی بوده و دارای بالاترین سطح فصاحت و بلاغت می باشد و فنون و اسلوب بلاغی، به نحو احسن و اکمل در آن به کار گرفته شده است که از جمله سخنان آن حضرت، خطبه گرانسنگ غدیر است که علیرغم دارا بودن ارزش و جایگاه تاریخی و اعتقادی بی نظیر، هنوز ابعاد مختلف ارزشی از جمله بلاغی سخن آن حضرت ناشناخته مانده است. لذا از آن جایی که در کتاب ها، پایان نامه ها و نوشتارهای دیگر، کمتر به موضوع فنون بلاغی به کار رفته در خطبه غدیر پرداخته شده در حالی که بررسی آن بسیار حائز اهمیت و ضروری می باشد، در این مقاله سعی شده تا بخشی از آن کاستی ها را جبران نموده و خلا آن پر گردد اما با توجه به محدود بودن مقاله، به بخشی از اسلوب بلاغی به کار رفته یعنی اسلوب "علم معانی" در این خطبه پرداخته می شود تا ضمن اثبات فصاحت و بلاغت بالای خطبه، وحیانی بودن کلام پیامبر اکرم(ص) و الهی و وحیانی بودن منصب ولایت و امامت حضرت علی (ع) و فرزندان طاهرینش (ع)، و به دنبال آن، نقش "علم معانی" در ترویج و پایداری خطبه غدیر را نیز تبیین نماییم.

کلیدواژه ها:

خطبه ، غدیر ، خطبه غدیر ، اسلوب ، معانی ، مسند ، مسندالیه ، ایجاز ، اطناب ، مساوات