چگونه می توانیم سوادآموزان را به شرکت در کلاس های سوادآموزی تشویق و ترغیب کنیم؟

یکی از چالش های مهم در حوزه آموزش بزرگسالان و برنامه های نهضت سوادآموزی، جذب، تشویق و نگهداشت سوادآموزان در کلاس های سوادآموزی است. با وجود اهمیت سواد پایه در بهبود کیفیت زندگی فردی، خانوادگی، شغلی و اجتماعی، برخی از افراد کم سواد یا بی سواد به دلایل گوناگون از جمله احساس خجالت، کمبود انگیزه، مشکلات اقتصادی، مسئولیت های خانوادگی، ناآگاهی از مزایای سوادآموزی، فاصله مکانی، تجربه های ناموفق آموزشی و نگاه منفی اطرافیان، تمایل کافی برای حضور منظم در کلاس های نهضت سوادآموزی ندارند. این مسئله در شهر اصفهان نیز به عنوان یکی از دغدغه های اجرایی آموزش و پرورش و دست اندرکاران حوزه سوادآموزی مشاهده می شود و ضرورت دارد با رویکردی علمی، انسانی و مبتنی بر اقدام پژوهی مورد بررسی و اصلاح قرار گیرد.هدف اصلی این اقدام پژوهی، شناسایی عوامل موثر بر کاهش رغبت سوادآموزان به شرکت در کلاس های سوادآموزی و ارائه راهکارهای عملی برای افزایش جذب و مشارکت فعال آنان در دوره های سوادآموزی است. در این پژوهش تلاش شد با نگاهی مسئله محور و کاربردی، وضعیت موجود بررسی شود و سپس با طراحی اقدامات اصلاحی، زمینه حضور داوطلبانه، مستمر و هدفمند سوادآموزان در کلاس ها فراهم گردد. پرسش محوری پژوهش این بود که: چگونه می توانیم سوادآموزان را به شرکت در کلاس های سوادآموزی تشویق و ترغیب کنیم؟روش پژوهش حاضر از نوع اقدام پژوهی آموزشی است که بر پایه مشاهده میدانی، گفت وگو با سوادآموزان، بررسی دیدگاه خانواده ها، تعامل با آموزش دهندگان، تحلیل موانع حضور و اجرای راهکارهای اصلاحی انجام گرفته است. در مرحله تشخیص مسئله، مهم ترین موانع جذب سوادآموزان شامل ضعف انگیزه درونی، ناآگاهی از آثار سواد در زندگی روزمره، نگرانی از قضاوت دیگران، نبود ارتباط عاطفی کافی با آموزش دهنده، زمان بندی نامناسب کلاس ها و کم رنگ بودن مشوق های اجتماعی و آموزشی شناسایی شد. سپس در مرحله اقدام، راهکارهایی مانند اطلاع رسانی چهره به چهره، مشاوره فردی، استفاده از تجربه سوادآموزان موفق، ایجاد فضای صمیمی و احترام آمیز در کلاس، انعطاف در زمان برگزاری کلاس ها، ارتباط مستمر با خانواده ها، تاکید بر کاربردهای عملی خواندن و نوشتن، تشویق کلامی، تقویت اعتمادبه نفس و معرفی مزایای سواد در امور بانکی، درمانی، شغلی و خانوادگی به کار گرفته شد.نتایج حاصل از اجرای اقدامات نشان داد که برخورد محترمانه و انسانی با سوادآموزان، توجه به شرایط واقعی زندگی آنان و پیوند دادن آموزش با نیازهای ملموس روزمره، نقش موثری در افزایش انگیزه و رغبت آنان برای حضور در کلاس های سوادآموزی دارد. همچنین مشخص شد که بسیاری از سوادآموزان زمانی برای ادامه آموزش انگیزه بیشتری پیدا می کنند که احساس کنند کلاس فقط محل یادگیری حروف و کلمات نیست، بلکه فرصتی برای رشد شخصیت، استقلال فردی، افزایش اعتمادبه نفس و بهبود جایگاه اجتماعی آنان است. از سوی دیگر، مشارکت خانواده، حمایت محلی، معرفی الگوهای موفق و ایجاد رابطه عاطفی مثبت میان آموزش دهنده و سوادآموز، از عوامل کلیدی در موفقیت برنامه های جذب سوادآموز در کلاس های نهضت سوادآموزی به شمار می رود.بر اساس یافته های این اقدام پژوهی، می توان نتیجه گرفت که ترغیب سوادآموزان به شرکت در کلاس های سوادآموزی نیازمند ترکیبی از راهکارهای آموزشی، روان شناختی، اجتماعی و فرهنگی است. صرف اعلام برگزاری کلاس یا ثبت نام اولیه برای موفقیت کافی نیست؛ بلکه باید با شناخت دقیق نیازها، دغدغه ها و موانع زندگی سوادآموزان، برنامه ای منعطف، محترمانه و انگیزشی طراحی شود. بنابراین پیشنهاد می شود در برنامه های سوادآموزی آموزش و پرورش شهر اصفهان، جذب سوادآموز به عنوان یک فرایند مستمر دیده شود و آموزش دهندگان با بهره گیری از مهارت های ارتباطی، مشاوره ای و انگیزشی، زمینه حضور پایدار سوادآموزان را در کلاس ها فراهم سازند. اجرای چنین رویکردی می تواند ضمن افزایش مشارکت سوادآموزان، به ارتقای کیفیت آموزش بزرگسالان، کاهش بی سوادی و تقویت عدالت آموزشی در جامعه کمک کند.