چگونه توانستم با بهره گیری از روش های فعال یادگیری و تقویت انگیزش ، مهارت خواندن و مشارکت کلاسی دانش آموزان پایه اول ابتدایی مدرسه دکتر هوشیار یک اهواز را افزایش دهم؟

این اقدام پژوهی با هدف بهبود مهارت خواندن، افزایش اعتمادبه نفس و تقویت مشارکت کلاسی یکی از دانش آموزان پایه اول ابتدایی به نام محمد عبادی در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ انجام شد. مجری این پژوهش، بی بی ناز مرادی با کد پرسنلی ۶۶۱۰۶۴۶۹ و ۲۰ سال سابقه خدمت، آموزگار پایه اول ابتدایی در مدرسه دکتر هوشیار یک، شهرستان اهواز، ناحیه یک است. این مدرسه دارای ۲۸۶ دانش آموز بوده و کلاس مورد پژوهش شامل ۲۷ دانش آموز است. مسئله اصلی پژوهش از مشاهده های آموزشی، بررسی عملکرد کلاسی و گفت وگوهای مستمر با دانش آموز و خانواده او به دست آمد. محمد در آغاز سال تحصیلی، در شناسایی حروف، ترکیب صداها، خواندن واژه های ساده، مشارکت در فعالیت های گروهی و بیان شفاهی پاسخ ها با دشواری روبه رو بود. این وضعیت سبب کاهش انگیزه، اضطراب هنگام خواندن و پرهیز از حضور فعال در کلاس شده بود.روش پژوهش حاضر از نوع اقدام پژوهی آموزشی و مبتنی بر چرخه های تشخیص مسئله، گردآوری شواهد، تحلیل وضعیت، طراحی راهکار، اجرای اقدام، مشاهده نتایج و بازاندیشی بود. برای گردآوری داده ها از ابزارهایی مانند مشاهده مستقیم رفتار دانش آموز در کلاس، بررسی تکالیف نوشتاری و خوانداری، گفت وگو با والدین، ثبت رویدادهای کلاسی، آزمون های کوتاه خواندن، چک لیست مشارکت و ارزیابی کیفی پیشرفت تحصیلی استفاده شد. شواهد اولیه نشان داد که مشکل محمد تنها به ضعف در خواندن محدود نبود، بلکه عواملی مانند کمبود اعتمادبه نفس، ترس از اشتباه، سرعت پایین در تشخیص حروف و نیاز به تمرین های چندحسی نیز در عملکرد او نقش داشتند.برای حل مسئله، مجموعه ای از راهکارهای آموزشی و تربیتی به صورت مرحله ای اجرا شد. مهم ترین اقدامات شامل آموزش چندحسی حروف و صداها، استفاده از کارت های تصویری و واژه آموزی، تمرین خواندن روزانه در زمان کوتاه، بازی های آوایی، تقویت مثبت کلامی، واگذاری مسئولیت های کوچک کلاسی، خواندن گروهی، همیاری دانش آموزان توانمند، ایجاد فضای امن برای پاسخ گویی، ارتباط منظم با خانواده و طراحی تکالیف هدفمند و قابل انجام در خانه بود. همچنین تلاش شد به جای سرزنش یا مقایسه دانش آموز با دیگران، پیشرفت های کوچک او دیده و تقویت شود. در طول اجرای طرح، معلم با توجه به تفاوت های فردی دانش آموز، فعالیت ها را از ساده به دشوار طراحی کرد تا محمد بتواند تجربه موفقیت تدریجی را احساس کند.یافته های حاصل از اجرای اقدام ها نشان داد که پس از مدتی، محمد در شناخت حروف، ترکیب صداها، خواندن واژه های ساده و جمله های کوتاه پیشرفت قابل توجهی داشت. میزان مشارکت او در فعالیت های کلاسی افزایش یافت و در مقایسه با وضعیت آغازین، با اضطراب کمتری در حضور جمع می خواند. همچنین اعتمادبه نفس او در پاسخ گویی شفاهی و انجام تکالیف بیشتر شد. بررسی دفتر تکالیف، مشاهدات کلاسی و بازخورد خانواده نشان داد که تمرین های منظم، تشویق مستمر و هماهنگی خانه و مدرسه نقش مهمی در بهبود عملکرد دانش آموز داشته است. نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که در پایه اول ابتدایی، به ویژه در آموزش خواندن، استفاده از روش های فعال، عاطفی و چندحسی می تواند برای دانش آموزانی که دچار ضعف تحصیلی یا کاهش انگیزه هستند بسیار موثر باشد.بر اساس نتایج به دست آمده، می توان گفت که شناسایی به موقع مشکل، برخورد صبورانه معلم، توجه به ویژگی های فردی دانش آموز، ایجاد رابطه عاطفی مثبت، استفاده از بازی و تصویر در آموزش، مشارکت خانواده و تقویت اعتمادبه نفس از عوامل کلیدی موفقیت در بهبود وضعیت تحصیلی و رفتاری دانش آموزان پایه اول ابتدایی است. این تجربه نشان داد که اقدام پژوهی می تواند به معلم کمک کند تا به جای برخورد کلی و یکسان با مشکلات یادگیری، راه حل هایی کاربردی، انسانی و متناسب با شرایط واقعی کلاس طراحی کند. همچنین نتایج این پژوهش می تواند برای آموزگاران پایه اول، مدیران مدارس ابتدایی و خانواده هایی که با مشکل ضعف خواندن و کاهش مشارکت دانش آموزان روبه رو هستند، کاربردی و راهگشا باشد.