تحلیل پدیدارشناسانه نسبت قدرت و گفت وگو در تجربه زیسته یادگیری دیجیتال؛ بازخوانی مفهوم رابطه تربیتی در بستر آموزش مجازی

این مقاله با رویکردی پدیدارشناسانه به تحلیل نسبت قدرت و گفت وگو در تجربه زیسته یادگیری دیجیتال می پردازد و تلاش می کند بازخوانی انتقادی از مفهوم «رابطه تربیتی» در بستر آموزش مجازی ارائه دهد. در شرایطی که آموزش دیجیتال به عنوان یک زیست جهان نوین آموزشی، ساختارهای سنتی تعامل معلم–دانشجو را دگرگون ساخته است، مسئله اصلی مقاله چگونگی ظهور و بازتولید مناسبات قدرت و کیفیت گفت وگو در تجربه واقعی یادگیرندگان است. یافته های حاصل از تحلیل تجربه زیسته نشان می دهد که در فضای یادگیری دیجیتال، قدرت از شکل متمرکز و آشکار در کلاس های سنتی به اشکال شبکه ای، پنهان و فناورانه تبدیل شده و از طریق پلتفرم ها، الگوریتم ها و سازوکارهای ارزیابی مستمر اعمال می شود. در مقابل، گفت وگو به عنوان عنصر بنیادین رابطه تربیتی، در بسیاری از موارد دچار گسست یا میانجی گری فناوری شده و کیفیت آن وابسته به میزان سواد دیجیتال، طراحی آموزشی و سطح کنش گری یادگیرنده است. همچنین نتایج نشان می دهد که تجربه زیسته یادگیری مجازی واجد دوگانگی است: از یک سو امکان مشارکت بیشتر، دسترسی گسترده و کاهش محدودیت های زمانی و مکانی فراهم می شود و از سوی دیگر، احساس فاصله ارتباطی، کاهش حضور معلم به عنوان «دیگری معنادار» و تضعیف گفت وگوی اصیل تربیتی مشاهده می گردد. بر این اساس، رابطه تربیتی در بستر آموزش مجازی نه حذف شونده، بلکه بازتعریف شونده است؛ به گونه ای که نیازمند بازاندیشی در مفهوم قدرت، گفت وگو و حضور تربیتی در محیط های دیجیتال است. مقاله نتیجه می گیرد که تحقق یک رابطه تربیتی اصیل در آموزش دیجیتال مستلزم حرکت از الگوی انتقالی آموزش به سمت الگوی گفت وگومحور، مشارکتی و پدیدارشناسانه است که در آن تجربه زیسته یادگیرنده محور فهم فرآیند آموزش قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

یادگیری دیجیتال ، پدیدارشناسی ، رابطه تربیتی ، قدرت و گفت وگو