اثر آموزش مهارت های حل تعارض بر روابط همسالان؛ تحلیلی بر نقش معلم و راهکارهای نوین تربیت اجتماعی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های حل تعارض بر روابط همسالان و تحلیل نقش معلم در این فرایند انجام شده است. تعارض بخش جدایی ناپذیر تعاملات انسانی است و دوران کودکی و نوجوانی، به ویژه در محیط مدرسه، عرصه شکل گیری الگوهای رفتاری در مواجهه با اختلاف ها محسوب می شود. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مرور نظام مند منابع معتبر داخلی و خارجی (۲۰۱۵-۲۰۲۵)، نخست به تبیین ضرورت تربیت اجتماعی و جایگاه معلم در آموزش حل تعارض می پردازد. سپس با تحلیل نقش های چندگانه معلم شامل الگو، تسهیل گر و مربی اجتماعی، چالش های موجود در نظام آموزشی ایران در زمینه پرورش مهارت های حل تعارض را واکاوی می کند. مرور نظام مند پژوهش ها نشان می دهد که مداخلات آموزش حل تعارض در مدارس، به طور کلی تاثیرات مثبتی بر روابط همسالان دارند و این تاثیرات می توانند فراتر از دوره مداخله تداوم یابند . برنامه های موثر شامل راهبردهایی مانند میانجی گری همسالان، آموزش مهارت های مذاکره و حل مسئله مشارکتی هستند که ضمن کاهش تعارضات مخرب، به بهبود کیفیت روابط، افزایش همدلی و تقویت احساس تعلق به گروه منجر می شوند . آموزش مستقیم و هدفمند توسط معلم برای حمایت از تعاملات همسالان، مهارت های دانش آموزان را در این زمینه افزایش می دهد . همچنین پروتکل های ساختاریافته حل تعارض که بر ابراز احساسات، همدلی و یافتن راه حل مشترک تاکید دارند، می توانند به طور موثری جایگزین رفتارهای مخرب مانند پرخاشگری یا کناره گیری شوند . یافته ها حاکی از آن است که مدل های آموزشی فعال، یادگیری مشارکتی و همکاری خانه و مدرسه، نقش موثری در نهادینه سازی این مهارت ها ایفا می کنند. در پایان، مقاله با تاکید بر ضرورت تحول نگرش تربیتی معلمان و بازتعریف نقش های حرفه ای آنان، راهکارهایی کاربردی برای ، برنامه ریزان درسی و معلمان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حل تعارض ، روابط همسالان ، نقش معلم ، تربیت اجتماعی ، میانجی گری همسالان ، مهارت های اجتماعی