عدم مشارکت دانش آموزان در امر تدریس در مدرسه علامه امینی۱

در عصر حاضر که هجمه ابزارهای نوین ارتباطی و جذابیت های دنیای مجازی، تمرکز و اشتیاق دانش آموزان را به یغما برده است، نظام آموزشی با چالشی بنیادین به نام «انفعال آموزشی» روبروست. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ریشه های عدم مشارکت فعال دانش آموزان و تبدیل «حضور فیزیکی» به «حضور ذهنی و مشارکتی» در دبیرستان علامه امینی شهرستان ماهنشان انجام شده است. مسئله اصلی این تحقیق، مواجهه با پدیده ای ناخوشایند در کلاس درس است؛ جایی که دانش آموزان به جای درگیری فعال با محتوا، به رفتارهایی چون بی توجهی، شیطنت های مخل نظم، جلب توجه های کاذب و حتی چرت زدن و خواب در کلاس روی آورده اند که این امر نه تنها مانع شکوفایی پتانسیل های فردی آن هاست، بلکه جو حاکم بر یادگیری را مخدوش کرده است.بستر فیزیکی و اتمسفر حاکم بر مدرسه علامه امینی، به عنوان متغیرهای محیطی اثرگذار، در این پژوهش مورد مداقه قرار گرفته اند. قرارگیری مدرسه در دامنه ی کوه «یاریخ یاریخ»، با ساختمانی سنگی، سرد و بی روح که کلاس های آن در طبقه سوم محصور شده اند، در کنار عوامل مخدوش کننده ای نظیر فعالیت های پژوهش سرای مستقر در طبقه دوم و ترددهای بیرونی، بر عدم تمرکز دانش آموزان دامن زده است. از سوی دیگر، پارادوکس موجود میان انتظارات کمال گرایانه خانواده ها (که صرف حضور این مدرسه را مساوی قبولی درآکسفورد دانسته و تضمین برای قبولی در رشته های تجربی می پندارند) و واقعیت های اجرایی نظیر آزمایشگاه های خاک خورده و ترکیب نامتوازن معلمان باسابقه و اساتید دانشگاه در کنار معلمان کم سابقه (مانند پژوهشگر حاضر)، شکافی عمیق میان «تصویر ذهنی» و «واقعیت آموزشی» ایجاد کرده است.در این پژوهش، با اتخاذ رویکردی نقادانه و خودبازتابانه (Self-reflective)، کانون تمرکز از نقد صرف دانش آموز به سمت نقد عملکرد «من معلم» تغییر جهت داده است. پژوهشگر با درک این واقعیت که مشارکت دانش آموز، بازتابی از کیفیت تدریس و مدیریت کلاس اوست، به تحلیل موشکافانه یکی از جلسات تدریس خود پرداخته است. هدف نهایی این است که با شناسایی کاستی های روش تدریس، غلبه بر محدودیت های فیزیکی ساختمان سرد مدرسه و مدیریت عوامل حواس پرت کن محیطی، راهکارهای عملیاتی برای درگیر کردن دانش آموزان در فرآیند یاددهی-یادگیری استخراج گردد. یافته های اولیه نشان می دهد که صرف وجود دانش آموزان گلچین شده، ضامن یادگیری عمیق نیست و رهایی از «غیبت خاموش» در کلاس، نیازمند بازنگری در الگوهای رفتاری معلم و اصلاح ساختارهای تعاملی در محیط منحصر به فرد مدرسه علامه امینی است.