الزامات نظری حقوق بشر در دو گفتمان اسلامی و غربی (با تکیه بر آیات و روایات)

حقوق بشر به عنوان یکی از بنیادی ترین مفاهیم در حوزه فلسفه، فقه و سیاست، همواره مورد توجه متفکران اسلامی و غربی قرار گرفته است. این مقاله به تبیین مفهوم کلی و الزامات نظری حقوق بشر در دو منظومه اسلامی و غربی میپردازد و با تاکید بر تفاوتهای بنیادین آنان، برتری جهان بینی اسلامی را در این حوزه مورد بررسی قرار میدهد. هدف پژوهش، تحلیل تطبیقی مبانی، اهداف و روشهای حقوق بشر اسلامی و غربی و ارائه چارچوبی جامع تر و متعالی تر است. یافته ها ای این پژوهش نشان می دهد که حقوق بشر غربی بر پایه اومانیسم، عقل تجربی و فردگرایی شکل گرفته و حقوق را صرفا امری مادی، فردی و مستقل از معنویت میداند. این رویکرد، با وجود تاکید بر آزادی و برابری، کمبودهایی در تبیین کرامت حقیقی انسان، رابطه حق و تکلیف، و نیز ابعاد اخلاقی و معنوی انسان دارد. از سوی دیگر، حقوق بشر اسلامی مبتنی بر توحید و کرامت الهی انسان است؛ دیگر یافته های این پژوهش نشان داد که مفهوم کرامت در اسلام نه تنها حق بلکه فرصتی برای تعالی و مسئولیتی در برابر خداوند و جامعه است. این نظام حقوقی با ترسیم ارتباط حقیقی بین حق و تکلیف، عدالت اجتماعی و فردی را به نحو متعادلی تضمین میکند. آزادی در چارچوب ضوابط الهی و هدف سعادت دنیوی و اخروی در حقوق بشر اسلامی به دقت تنظیم شده است. یافته های این تا بدانجا پیش می رود که رجحان و برتری حقوق بشر اسلامی و بروز یافتگی ریشه ای ناشی از جامعیت، منطق توحیدی، تاکید بر عدالت واقعی و حمایت همزمان از ابعاد مادی و معنوی انسان می باشد. این اثر با بهره گیری از متد خاص خود ،روش تجزیه و تحلیل داده ها را به صورت توصیفی تحلیلی عرضه کرده و گردآوری منابع نیز در آن به صورت کتابخانه ای می باشد.

کلیدواژه ها:

حقوق بشر ، الزامات نظری ، حقوق بشر اسلامی ، حقوق بشر غربی