بررسی سیر تحول داستان نویسی معاصر ایران: از مکتب واقع گرایی تا پست مدرنیسم

داستان نویسی معاصر ایران، به مثابه آینه ای از تکاپوی جامعه برای گذار از سنت به تجدد، مسیری پرفراز و نشیب را از «بازنمایی عینی» تا «بازی های روایی» پیموده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی این سیر تاریخی، تحولات ساختاری و مضمونی ادبیات داستانی ایران را از آغاز سده حاضر تا دوران معاصر بررسی می کند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که این گذار، حرکتی آگاهانه از یقین به تردید، از روایت های کلان و خطی به سوی روایت های خرد و شخصی، و از تک گویی به چندصدایی بوده است. ابتدا مکتب واقع گرایی با تکیه بر تحلیل های اجتماعی و نقد ساختارهای قدرت، نقشی بنیادین در تثبیت هویت داستان نویسی نوین ایفا کرد. سپس، با عبور از مدرنیسم و ظهور موج نو، نویسندگان به لایه های پنهان ذهن و فرم های تجربی روی آوردند. در نهایت، با طرح گرایش های پست مدرن در دهه های اخیر، شاهد نقد روایت های کلان، برجسته سازی بینامتنیت و بازی های زبانی هستیم که ادبیات داستانی را به عرصه ای برای تاملات هستی شناختی بدل کرده است. این پژوهش در پایان نتیجه می گیرد که تحول داستان نویسی ایران نه یک گسست یکسویه، بلکه دیالکتیکی میان هویت بومی و زیست جهان مدرن است که در آن، آینده ادبیات در گرو هم زیستی خلاقانه جریان ها و بازاندیشی در امکان های روایت فارسی نهفته است.

کلیدواژه ها:

داستان نویسی معاصر ایران ، واقع گرایی ، مدرنیسم ، پست مدرنیسم ، ساختار روایت ، بینامتنیت ، تحول تاریخی.