بررسی هنر رشتی دوزی در گیلان از دوران قاجار تا معاصر

هنر رشتی دوزی به عنوان یکی از کهن ترین و ارزشمندترین هنرهای سوزن دوزی ایران، نقش تعیین کننده ای در هویت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی استان گیلان ایفا کرده است. این پژوهش با هدف بررسی سیر تاریخی، ویژگی های بصری، کارکردهای فرهنگی و جایگاه رشتی دوزی در شکل گیری هویت بومی شمال ایران انجام گرفته است. مسئله ی اصلی تحقیق، شناخت ریشه ها و تحول این هنر از گذشته تا امروز و تبیین موقعیت کنونی آن در بستر اجتماعی، اقتصادی و هنری معاصر است. روش پژوهش به شیوه ی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و گردآوری داده های میدانی از طریق مشاهده و گفت وگو با هنرمندان فعال در رشت انجام شده است. در این پژوهش مواد اولیه ی رایج مانند پارچه های پشمی و ابریشمی، انواع نقش مایه های گیاهی و نمادین و کاربردهای رشتی دوزی در پوشاک، پرده، سفره و تزئینات کاربردی بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد تحولات اجتماعی از دوره ی قاجار تا معاصر، به ویژه در دوره ی قاجار، موجب تغییر در شیوه ی تولید، نقش آفرینی زنان و گسترش کاربری های این هنر شده است. در سال های اخیر نیز توجه طراحان جوان باعث احیای دوباره ی رشتی دوزی و حضور آن در طراحی لباس و صنایع خلاق شده است.

کلیدواژه ها:

رشتی دوزی ، گیلان ، دوره قاجار ، صنایع دستی ، سوزن دوزی ، هویت فرهنگی