تحلیل جامع عوامل موثر بر مشکلات یادگیری خوانداری در دانش آموزان دوره ابتدایی با تاکید بر اختلال خوانش پریشی (دیسلکسیا)

اختلالات خوانداری، به ویژه خوانش پریشی (دیسلکسیا)، چالش های مهمی در مسیر یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی ایجاد می کنند. این اختلالات که ریشه های عصب رشدی دارند، بر فرایندهای بنیادی پردازش واجی، رمزگشایی، روانی خواندن و درک مطلب تاثیر می گذارند. با توجه به شیوع قابل توجه این مشکلات در نظام آموزشی کشور و پیامدهای گسترده آن بر عملکرد تحصیلی و رشد روانی-اجتماعی دانش آموزان، پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع عوامل موثر بر مشکلات خوانداری، با تاکید بر دیسلکسیا، انجام شده است. روش تحقیق حاضر از نوع مروری-تحلیلی است که در آن با جستجو و تحلیل نظام مند منابع علمی داخلی و خارجی، مبانی عصب شناختی، روان شناختی و شناختی دخیل در خواندن و دیسلکسیا، شیوه های تشخیص و دسته بندی علائم، پیامدهای تحصیلی و هیجانی، و راهبردهای مداخله ای موثر بررسی شده اند. همچنین، خلاهای پژوهشی موجود در ادبیات فارسی در این زمینه شناسایی و تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهند که ضعف در پردازش واجی، نقص در تشخیص زودهنگام و کمبود آموزش های صریح واجی از عوامل کلیدی در بروز و تداوم مشکلات خوانداری هستند. پیامدهای این اختلالات فراتر از حوزه تحصیلی رفته و بر عزت نفس و سازگاری اجتماعی دانش آموزان نیز اثرگذار است. مداخلات چندحسی و آموزش واجی ساختارمند به عنوان راهبردهای اثربخش شناسایی شده اند. این مقاله با ارائه یک چارچوب تحلیلی یکپارچه، ضمن پوشش خلاهای پژوهشی، بر لزوم توجه به بومی سازی راهبردها و افزایش آگاهی معلمان و والدین تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

خوانش پریشی ، دیسلکسیا ، مشکلات یادگیری خوانداری ، دانش آموزان ابتدایی ، آگاهی واجی ، پردازش واجی.