مدل یابی نقش سرمایه فرهنگی خانواده در عملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر دوره متوسطه اول با میانجی گری انگیزش تحصیلی

یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی، تبیین تفاوت در عملکرد تحصیلی دانش آموزان و شناسایی عوامل زمینه ای موثر بر آن است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سرمایه فرهنگی خانواده در انگیزش تحصیلی و عملکرد آموزشی دانش آموزان دختر دوره متوسطه اول و نیز تبیین نقش میانجی انگیزش تحصیلی انجام شد. روش پژوهش کمی، از نوع توصیفی–همبستگی و به صورت مقطعی بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر متوسطه اول در یکی از شهرهای ایران بود که از میان آن ها ۲۴۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه سرمایه فرهنگی خانواده، پرسشنامه انگیزش تحصیلی و معدل نیم سال به عنوان شاخص عملکرد تحصیلی گردآوری شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون سلسله مراتبی و آزمون بوت استرپ در نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج نشان داد سرمایه فرهنگی خانواده رابطه مثبت و معناداری با انگیزش تحصیلی و عملکرد آموزشی دارد. همچنین انگیزش تحصیلی قوی ترین پیش بین عملکرد تحصیلی بود و نقش میانجی جزئی در رابطه بین سرمایه فرهنگی و عملکرد ایفا کرد. به طور کلی، نتایج بیانگر آن است که سرمایه فرهنگی خانواده علاوه بر اثر مستقیم، از طریق تقویت انگیزش تحصیلی نیز بر موفقیت آموزشی دانش آموزان اثرگذار است و توجه همزمان به زمینه فرهنگی خانواده و سازوکارهای انگیزشی می تواند در ارتقای کیفیت آموزشی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

سرمایه فرهنگی خانواده ، انگیزش تحصیلی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان دختر ، آموزش متوسطه اول