فرهنگ و شکل خانه در معماری بومی گیلان (نمونه موردی: عمارت ابریشمی رشت و خانه صادقی لاهیجان)

معماری مسکونی گیلان در دوره قاجار، بازتابی عمیق از پیوند میان فرهنگ بومی، شرایط اقلیمی و تعاملات اجتماعی–اقتصادی منطقه است. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی به بررسی تاثیر مولفه های فرهنگی بر شکل گیری کالبدی و فضایی ساختمان های این دوره می پردازد. نتایج نشان می دهد که ساختار فضایی خانه های قاجاری مورد مطالعه در رشت و لاهیجان، متاثر از نظام معیشتی، روابط اجتماعی، باورهای بومی و ارتباطات تجاری با قفقاز و روسیه شکل گرفته است. عناصری همچون ایوان های گسترده (تلار)، ارتفاع گرفتن بنا از سطح زمین، استفاده از مصالح بومی نظیر چوب و سفال و سازمان دهی درون گرایانه–برون گرایانه فضا، نه تنها پاسخ به اقلیم مرطوب منطقه بوده، بلکه تجلی سبک زندگی، روحیه جمع گرایی و تعامل اجتماعی مردم گیلان نیز محسوب می شود. همچنین نفوذ الگوهای معماری اروپایی در تزئینات و نماها، نشان دهنده تاثیر تبادلات فرهنگی ناشی از رونق تجاری رشت در عصر قاجار است. این پژوهش در نهایت تاکید می کند که معماری این دوره را نمی توان صرفا محصول اقلیم دانست، بلکه باید آن را نتیجه برهم کنش پیچیده فرهنگ، اقتصاد، محیط و هویت بومی تلقی کرد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ، شکل خانه ، معماری بومی ، گیلان