تحلیل عملکرد بادگیر در معماری پایدار با تاکید بر اقلیم گرم و خشک (مطالعه موردی: بادگیر دو طرفه آقازاده ابرکوه)

معماری بومی ایران حاصل قرن ها تجربه و سازگاری با شرایط اقلیمی گوناگون است و می تواند راهکارهای ارزشمندی برای دستیابی به معماری پایدار در عصر حاضر ارائه دهد. یکی از مهم ترین عناصر اقلیمی در معماری مناطق گرم و خشک ایران، بادگیر است که به عنوان یک سامانه تهویه طبیعی، نقش موثری در تامین آسایش حرارتی ساکنان بدون نیاز به مصرف انرژی های فسیلی ایفا می کند. هدف این پژوهش، بررسی جایگاه بادگیر در معماری پایدار و تحلیل عملکرد آن در اقلیم گرم و خشک با تاکید بر بادگیر دوطرفه آقازاده ابرکوه است. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسناد تاریخی و بررسی نمونه موردی انجام شده است. در این پژوهش، ابتدا اصول معماری بومی و ویژگی های معماری ایرانی در مناطق گرم و خشک معرفی شده و سپس عملکرد بادگیر به عنوان یکی از مهم ترین روش های سرمایش غیرفعال مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که بادگیرها با بهره گیری از جریان طبیعی هوا، کاهش دمای داخلی فضاها، بهبود کیفیت تهویه و کاهش وابستگی به سیستم های مکانیکی، نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی و تحقق اهداف معماری پایدار دارند. همچنین بررسی بادگیر دوطرفه آقازاده ابرکوه بیانگر توانایی بالای این سازه در هدایت و توزیع جریان هوا و سازگاری موثر آن با شرایط اقلیمی منطقه است. در پایان، ضمن معرفی ویژگی های ساختاری این بادگیر، به شیوه ساخت ماکت آن نیز اشاره شده است. این پژوهش نشان می دهد که بازخوانی و بهره گیری از دانش بومی در طراحی ساختمان های معاصر می تواند گامی موثر در جهت توسعه پایدار و کاهش مصرف انرژی باشد.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، معماری پایدار ، معماری ایرانی ، اقلیم گرم و خشک ، بادگیر ، بادگیر آقازاده ابرکوه ، تهویه طبیعی