برنامه ریزی شهری مبتنی بر تاب آوری؛ راهبردی برای مدیریت پایدار در شهرداری ها (مطالعه موردی: شهرداری پرند)

افزایش شهرنشینی، تمرکز جمعیت و استقرار زیرساخت های حیاتی در شهرها، همراه با تشدید مخاطرات طبیعی و انسان ساخت، موجب شده است که رویکردهای سنتی برنامه ریزی شهری و شیوه های مدیریت در شهرداری ها با محدودیت ها و چالش های جدی مواجه شوند. در این میان، تاب آوری شهری به عنوان یکی از رویکردهای نوین و راهبردی در برنامه ریزی شهری، بر ظرفیت شهرها برای پیش بینی، آمادگی، مقابله، سازگاری و بازیابی از بحران ها تاکید دارد و تلاش می کند زمینه پایداری عملکرد نظام های شهری را در شرایط عدم قطعیت فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه برنامه ریزی شهری مبتنی بر تاب آوری به عنوان راهبردی برای مدیریت پایدار در شهرداری ها، با تاکید بر مطالعه موردی شهرداری پرند انجام شده است. تمرکز بر شهرداری پرند از آن جهت اهمیت دارد که این شهر به عنوان یکی از شهرهای در حال رشد، با مسائل مرتبط با توسعه سریع شهری، فشار بر زیرساخت ها، و افزایش تقاضای خدمات شهری مواجه است؛ امری که ضرورت بهره گیری از رویکردهای تاب آور را دوچندان می کند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی بوده و بر پایه مطالعات مروری کتابخانه ای انجام شده است. داده های مورد استفاده از طریق بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی، مقالات پژوهشی، اسناد برنامه ریزی شهری و گزارش های سازمان های بین المللی گردآوری و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که دستیابی به مدیریت پایدار شهری در شهرداری ها، مستلزم گذار از رویکردهای سنتی و عمدتا کالبدی و واکنشی، به سمت برنامه ریزی آینده نگر، یکپارچه، مشارکتی و مبتنی بر تاب آوری است. در این راستا، ابعاد مختلف تاب آوری شامل ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی، زیست محیطی و نهادی، نقش تعیین کننده ای در کاهش آسیب پذیری شهرها و افزایش توان سازگاری آن ها در برابر بحران ها و تغییرات محیطی دارند. همچنین نتایج نشان می دهد که در شهرداری هایی مانند شهرداری پرند، تقویت حکمرانی شهری، توسعه زیرساخت های انعطاف پذیر، بهره گیری از فناوری های نوین در مدیریت شهری، افزایش مشارکت شهروندان و یکپارچه سازی مدیریت ریسک در فرآیندهای برنامه ریزی، از مهم ترین الزامات ارتقای تاب آوری شهری محسوب می شود. در این میان، نقش مدیریت شهری در هماهنگ سازی سیاست ها و ایجاد هم افزایی میان بخش های مختلف، اهمیت ویژه ای دارد. در نهایت، برنامه ریزی شهری مبتنی بر تاب آوری می تواند به عنوان یک چارچوب کارآمد و راهبردی برای تضمین پایداری عملکرد شهرداری ها، افزایش کارایی نظام مدیریت شهری، تداوم ارائه خدمات عمومی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، به ویژه در شهرهای در حال توسعه مانند پرند، مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شهری ، برنامه ریزی شهری ، مدیریت پایدار شهری ، مدیریت شهرداری ، مدیریت ریسک ، حکمرانی شهری ، توسعه پایدار