بازآرایی الگوهای اندیشیدن در عصر سامانه های هوشمند؛ بازخوانی استقلال فکری و جایگاه تفکر انتقادی در فرایند یاددهی–یادگیری

تحول سریع فناوری های هوش مصنوعی در عرصه آموزش، زمینه شکل گیری الگوهای جدید یادگیری را فراهم کرده است که در آن نقش یادگیرنده، معلم و منابع دانشی دچار دگرگونی شده اند. در این میان، استقلال فکری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی یادگیری عمیق، تحت تاثیر مستقیم شیوه تعامل با ابزارهای هوشمند قرار گرفته است. این نوشتار با رویکرد تحلیلی به بررسی فرصت ها و چالش های ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در تقویت یا تضعیف تفکر انتقادی می پردازد. نتایج نشان می دهد که اثر این فناوری ها وابسته به نوع استفاده بوده و می تواند هم زمان موجب ارتقای مهارت های شناختی یا شکل گیری وابستگی اطلاعاتی شود. بنابراین، بازطراحی رویکردهای آموزشی و تقویت نقش هدایت گر معلم ضرورتی اجتناب ناپذیر محسوب می شود.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، استقلال فکری، تفکر انتقادی، یادگیری نوین، آموزش دیجیتال، عاملیت شناختی