چالش های پنهان اجرای طرح قاضی در مدرسه در پرتو حقوق کودک و سیاست جنایی

طرح «قاضی در مدرسه» به عنوان یکی از رویکردهای نوین سیاست جنایی پیشگیرانه، با هدف ارتقای آگاهی حقوقی دانش آموزان، کاهش تعارضات رفتاری و تقویت ارتباط نهاد آموزش و قضا، در نظام آموزشی ایران اجرا شده است. با وجود اهداف اعلامی مثبت، اجرای این طرح در عمل با چالش های حقوقی و نهادی مواجه است که می تواند حقوق بنیادین کودک و نوجوان را تحت تاثیر قرار دهد. مسئله اصلی پژوهش حاضر، بررسی میزان انطباق اجرای این طرح با الزامات حقوق کودک، به ویژه اصل مصلحت عالیه کودک، حق دسترسی به دادرسی عادلانه و تضمین های نهادی پیش بینی شده در اسناد داخلی و بین المللی است.پژوهش حاضر با روش تحلیلی–حقوقی و اسنادی و با مطالعه قوانین و مقررات مرتبط از جمله قانون حمایت از اطفال و نوجوانان، آیین نامه اجرایی مدارس و اسناد سیاست جنایی، به تحلیل ابعاد حقوقی و نهادی طرح می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که ابهام در تعیین حدود صلاحیت قضات حاضر در مدرسه، فقدان سازوکارهای شفاف گزارش دهی، تداخل نقش های تربیتی و قضایی، و تمرکز ناکافی بر رویکرد پیشگیرانه غیرکیفری، از جمله چالش های اساسی اجرای طرح است. این وضعیت می تواند به تضعیف نقش حمایتی مدرسه و خدشه به حقوق شکلی و ماهوی دانش آموزان منجر شود.در پایان، مقاله بر ضرورت بازطراحی نهادی طرح، تقویت ضمانت های قانونی، آموزش تخصصی عوامل مدرسه و تفکیک روشن کارکردهای تربیتی و قضایی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

طرح قاضی در مدرسه ، سیاست جنایی پیشگیرانه ، حقوق کودک ، مصلحت عالیه کودک ، الزامات نهادی