احیای فضاهای مرده شهری و استفاده بهینه از اراضی موجود به جای گسترش افقی شهر

گسترش افقی، پراکنده و بی رویه شهرها در دهه های اخیر به یکی از بزرگ ترین چالش های فراروی پایداری کالبدی و زیست محیطی تبدیل شده است. این الگوی رشد گریز از مرکز، پیامدهایی چون نابودی اراضی گران بهای پیرامونی، افزایش هزینه های خدمات رسانی زیرساختی، طولانی شدن سفرهای شهری و تشدید آلودگی های جوی را به همراه داشته است. در تقابل با این جریان ناپایدار، رویکرد «توسعه درون زا» با تاکید بر بازتعریف و احیای فضاهای مرده شهری و زمین های بایر درون شهری، به عنوان یک راهبرد کلیدی و جایگزین مطرح است. پژوهش حاضر با هدف تدوین یک چارچوب تحلیلی و کاربردی جامع برای شناسایی، اولویت بندی و بازآفرینی فضاهای مرده شهری در راستای فرم پایدار شهر تدوین شده است. روش تحقیق این پژوهش، سندی-تحلیلی و مبتنی بر پایش های کالبدی و فرآیندهای تصمیم گیری چندمعیاره است که با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری به تحلیل روابط میان مولفه ها می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهند که بافت های شهری واجد ظرفیت های عظیمی از فضاهای گم شده، اراضی قهوه ای صنعتی و لکه های رهاشده هستند که احیای آن ها اثری مستقیم و چندبعدی بر ارتقای زیست پذیری، رونق اقتصاد شهری و کاهش گرایش به سمت حاشیه نشینی دارد. نتیجه گیری نهایی موید آن است که مدیریت خردمندانه اراضی موجود و بازتعریف کارکردی فضاهای مرده، کارآمدترین ابزار برای تحقق شهر فشرده، هوشمند و انسان محور بدون نیاز به تخریب اکوسیستم های پیرامونی است.

کلیدواژه ها:

توسعه درون زا ، فضاهای مرده شهری ، رشد هوشمند ، فرم پایدار شهری ، مدل سازی ساختاری