تقابل حقوقی در نظم دریایی نوین: واکاوی وضعیت حقوقی شناورهای بدون سرنشین در منازعات ایران و امریکا

تحولات فناورانه در حوزه سامانه های دریایی بدون سرنشین در سال های اخیر، ابعاد جدیدی را در حوزه امنیت و حقوق دریاها ایجاد کرده است. شناورهای بدون سرنشین سطحی (Unmanned Surface Vessels) به عنوان یکی از ابزارهای نوین در عملیات های دریایی، به طور فزاینده ای در ماموریت های نظارتی، اطلاعاتی و حتی نظامی مورد استفاده دولت ها قرار گرفته اند. با وجود گسترش کاربرد این سامانه ها، چارچوب های حقوقی موجود در حقوق بین الملل دریاها به طور صریح وضعیت حقوقی این شناورها را تبیین نکرده اند. این امر موجب شکل گیری ابهامات حقوقی در زمینه ماهیت حقوقی، نحوه اعمال قواعد کنوانسیون حقوق دریاها و همچنین مسئولیت بین المللی ناشی از عملکرد این سامانه ها شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت حقوقی شناورهای بدون سرنشین در چارچوب حقوق بین الملل دریایی و تحلیل نقش آن ها در منازعات دریایی میان ایران و ایالات متحده انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی تحلیلی بوده و داده های پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه ای، اسناد حقوقی بین المللی و ادبیات تخصصی مرتبط گردآوری شده است. در این راستا، ابتدا مبانی نظری نظم دریایی و قواعد حاکم بر استفاده از دریاها مورد بررسی قرار گرفته و سپس وضعیت حقوقی شناورهای بدون سرنشین در پرتو کنوانسیون حقوق دریاهای ۱۹۸۲ و اصول مسئولیت بین المللی دولت ها تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فقدان چارچوب حقوقی مشخص برای شناورهای بدون سرنشین می تواند موجب بروز چالش هایی در زمینه شناسایی، تابعیت، مسئولیت و نحوه اعمال قواعد حقوق بین الملل دریایی شود. همچنین بررسی تحولات امنیتی در خلیج فارس نشان می دهد که استفاده از این سامانه ها در محیط های ژئوپلیتیکی حساس ممکن است خطر سوءبرداشت، افزایش تنش و بروز حوادث دریایی را تشدید کند. در نتیجه، تدوین قواعد حقوقی روشن و ایجاد سازوکارهای بین المللی برای تنظیم استفاده از شناورهای بدون سرنشین می تواند نقش مهمی در کاهش ابهامات حقوقی و تقویت ثبات و امنیت دریایی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

شناورهای بدون سرنشین سطحی ، حقوق بین الملل دریاها ، نظم دریایی نوین ، مسئولیت بین المللی دولت ها ، منازعات دریایی