طراحی نظام هوشمند برنامه ریزی و بودجه ریزی شهری مبتنی بر داده برای ارتقای کارایی مالی شهرداری ها؛ رویکردی نوین برای مدیریت برنامه و بودجه شهرداری سیرجان

برنامه ریزی و بودجه ریزی در شهرداری ها از مهم ترین ابزارهای مدیریت مالی و هدایت توسعه شهری به شمار می آید. در شرایطی که شهرها با افزایش جمعیت، رشد تقاضا برای خدمات شهری، محدودیت منابع مالی و پیچیدگی پروژه های عمرانی روبه رو هستند، مدیریت برنامه و بودجه نقش کلیدی در تخصیص بهینه منابع، اولویت بندی پروژه ها و کنترل هزینه ها ایفا می کند. با این حال، در بسیاری از شهرداری ها نظام بودجه ریزی همچنان مبتنی بر روش های سنتی و افزایشی است؛ به گونه ای که بودجه سالانه بیشتر بر اساس هزینه های گذشته تنظیم می شود و ارتباط مستقیمی با نتایج واقعی پروژه ها و عملکرد سازمان ندارد.هدف این مقاله ارائه یک الگوی نوآورانه برای تحول در نظام برنامه ریزی و بودجه ریزی شهری با تاکید بر نقش مدیریت برنامه و بودجه در شهرداری سیرجان است. این شهر به دلیل جایگاه صنعتی، معدنی و اقتصادی خود با فرصت ها و چالش های ویژه ای در حوزه توسعه شهری مواجه است و مدیریت منابع مالی در آن نیازمند رویکردی علمی، داده محور و آینده نگر است. در این پژوهش تلاش شده است با ترکیب مفاهیم بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد، مدیریت پروژه های شهری، تحلیل داده های مالی و استفاده از سامانه های هوشمند برنامه ریزی، چارچوبی کاربردی برای ارتقای نظام برنامه و بودجه شهرداری ارائه شود.روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع علمی، قوانین مالی شهرداری ها، تجربیات بین المللی در مدیریت مالی شهری و تحلیل فرآیندهای برنامه ریزی در سازمان های عمومی است. الگوی پیشنهادی پژوهش بر پنج محور اصلی استوار است: تدوین برنامه راهبردی شهری مبتنی بر شاخص های توسعه، طراحی بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد برای پروژه های شهری، ایجاد سامانه تحلیل داده های مالی و پروژه ای، اولویت بندی سرمایه گذاری های شهری بر اساس ارزش اقتصادی و اجتماعی، و استقرار نظام پایش و ارزیابی عملکرد بودجه.یافته های پژوهش نشان می دهد که استفاده از رویکردهای نوین برنامه ریزی و بودجه ریزی می تواند به بهبود تخصیص منابع، کاهش هزینه های غیرضرور، افزایش شفافیت مالی و ارتقای کارایی پروژه های شهری منجر شود. همچنین استفاده از فناوری های اطلاعاتی و تحلیل داده ها در مدیریت برنامه و بودجه، امکان پایش مستمر پیشرفت پروژه ها و کنترل انحرافات مالی را فراهم می کند. این امر به مدیران شهری کمک می کند تصمیمات خود را بر اساس اطلاعات دقیق و قابل اعتماد اتخاذ کنند.نتایج تحقیق نشان می دهد که مدیر برنامه و بودجه در شهرداری سیرجان می تواند با بهره گیری از رویکردهای نوین برنامه ریزی مالی، نقش مهمی در تبدیل شهرداری به یک سازمان یادگیرنده، شفاف و کارآمد ایفا کند. در چنین مدلی، بودجه تنها یک سند مالی سالانه نیست، بلکه به ابزاری برای هدایت توسعه شهری، افزایش بهره وری منابع و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان تبدیل می شود.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی شهری ، بودجه ریزی شهرداری ، مدیریت برنامه و بودجه ، شهرداری سیرجان ، بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد ، مدیریت مالی شهری ، تحلیل داده های مالی ، پروژه های عمرانی شهری ، بهره وری منابع ، توسعه شهری