نقش امنیت روانی کلاس درس در شکل گیری خلاقیت و تفکر انتقادی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش امنیت روانی کلاس درس در شکل گیری و ارتقای خلاقیت و تفکر انتقادی دانش آموزان انجام شده است. در دنیای پیچیده امروز، نظام های آموزشی از انتقال صرف دانش به سمت پرورش مهارت های تفکر سطح بالا حرکت کرده اند، اما پیش نیاز اصلی این مهارت ها، یعنی بستر عاطفی و روانی کلاس، کمتر مورد واکاوی دقیق قرار گرفته است. روش پژوهش از نوع آمیخته (کمی-کیفی) بود. در بخش کمی از طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل استفاده شد و در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با دانش آموزان صورت گرفت. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه دوم بود که نمونه ای به حجم ۶۰ نفر برای بخش کمی و ۱۵ نفر برای بخش کیفی انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه امنیت روانی ادموندسون، آزمون خلاقیت تورنس و آزمون تفکر انتقادی کالیفرنیا بود. یافته های کمی نشان داد که مداخله مبتنی بر ایجاد امنیت روانی، تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش نمرات خلاقیت (به ویژه در مولفه های سیالی و ابتکار) و تفکر انتقادی داشته است (p < ۰.۰۱). تحلیل کیفی نیز منجر به شناسایی مضامینی چون «رهایی از ترس قضاوت»، «اعتماد به معلم» و «پذیرش اشتباه به عنوان فرصت یادگیری» شد. نتیجه گیری می شود که امنیت روانی نه یک متغیر جانبی، بلکه شرط لازم و زیربنایی برای شکوفایی شناختی است و بدون آن، آموزش مهارت های تفکر عقیم می ماند

کلیدواژه ها:

امنیت روانی ، خلاقیت ، تفکر انتقادی ، جو کلاس درس ، روان شناسی تربیتی ، یادگیری اکتشافی