بررسی تطبیقی مهاجرت زنان در اسلام (با تکیه بر آیات قرآن) و سکولاریسم (بر اساس نظریه سپهرهای سه گانه لاکان )

پدیده «زنانه شدن مهاجرت» در سال های اخیر، ضرورت بازنگری در مبانی نظری تبیین کننده ی انگیزه های این جابه جایی را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی ماهیت مهاجرت زنان، به تقابل میان دو گفتمان متمایز می پردازد: گفتمان الهیاتی (با محوریت قرآن کریم) و گفتمان روان کاوانه سکولار (با تکیه بر نظریه سپهرهای سه گانه ژاک لاکان). با بهره گیری از روش تحلیلی-تطبیقی، این مطالعه نشان می دهد که اگرچه هر دو رویکرد، مهاجرت را واکنشی به «تنگنا» می دانند، اما در تعریف غایت این گذار، دچار شکاف معنایی عمیقی هستند. یافته ها حاکی از آن است که در منظومه قرآنی، مهاجرت یک "کنش معناگرا"در جهت صیانت از کرامت و دستیابی به گشایش الهی (وسع) است؛ در حالی که در چارچوب لاکانی، مهاجرت یک "کنش جبرانی" به دنبال ترمیم فقدان(lack) و ناکامی میل در سپهرهای "خیالی"،" نمادین" و"واقع" تفسیر می شود. این پژوهش با تبیین تمایز میان مهاجرت "به سوی معنا" و مهاجرت در پی "جبران نقص"، بر ضرورت بازخوانی تجربیات و ذهنیت زنان مهاجر از منظر معناگرایی در مطالعات بین رشته ای، تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مهاجرت زنان ، قرآن کریم ، ژاک لاکان ، سپهرهای سه گانه ، فقدان ، معناگرایی.