نقش قلدری سایبری در بازتولید چرخه ی خشونت و بزهکاری اطفال با تاکید بر سیاست جنایی ایران

گسترش فناوری های ارتباطی و حضور گسترده ی اطفال و نوجوانان در فضای مجازی، زمینه ساز بروز پدیده هایی چون قلدری سایبری شده است؛ پدیده ای که به عنوان شکلی نوین از خشونت، آثار عمیق روانی، اجتماعی و رفتاری بر بزه دیدگان برجای می گذارد و در مواردی می تواند به بازتولید چرخه ی خشونت و گرایش به بزهکاری در آنان منجر شود. قلدری سایبری به معنای استفاده از ابزارهای دیجیتال برای آزار و تهدید دیگران است و به دلیل ویژگی هایی چون ناشناس بودن، گستره ی وسیع انتشار و تداوم زمانی، نسبت به اشکال سنتی خشونت از شدت و پیچیدگی بیشتری برخوردار است. هدف این مقاله تبیین نقش قلدری سایبری در شکل گیری و بازتولید رفتارهای بزهکارانه در میان اطفال و نوجوانان و تحلیل آن در چارچوب سیاست جنایی ایران است. روش تحقیق، توصیفی _ تحلیلی و مبتنی بر بررسی منابع کتابخانه ای، اسناد قانونی و مطالعات جرم شناختی است. یافته ها نشان می دهد که تجربه ی مکرر بزه دیدگی در فضای سایبر می تواند از طریق ساز و کارهایی همچون یادگیری اجتماعی، برچسب زنی و عادی سازی خشونت، به تبدیل بزه دیده به بزهکار بیانجامد و چرخه ای از خشونت را در محیط های واقعی و مجازی بازتولید کند. از منظر سیاست جنایی ایران، هرچند اقداماتی در حوزه ی جرم انگاری و حمایت از کودکان در فضای سایبر صورت گرفته و رویکردهای افتراقی نسبت به بزهکاری اطفال مورد توجه قرار گرفته است، اما خلاء هایی در زمینه ی پیشگیری اجتماعی، آموزش سواد رسانه ای، حمایت روانی از بزه دیدگان و تنظیم گری موثر فضای مجازی همچنان مشهود است. در نتیجه، به نظر می رسد اتخاذ رویکردی ترکیبی مبتنی بر پیشگیری وضعی و اجتماعی، تقویت مداخلات حمایتی، ارتقای آگاهی عمومی و بازنگری در سیاست های تقنینی و اجرایی می تواند در کاهش آثار قلدری سایبری و جلوگیری از بازتولید چرخه ی خشونت در میان اطفال و نوجوانان موثر واقع شود.

کلیدواژه ها:

قلدری سایبری ، بزهکاری اطفال ، فضای مجازی ، سیاست جنایی