اولویت بندی پیشران های رفتار ایمن در عملیات حفاری و باربری معدن سنگ آهن شهید بوستانی اردکان با رویکرد ترکیبی DEMATEL و ANP

هدف: عملیات باربری و حفاری در معادن روباز به دلیل ماهیت پرخطر و تعامل مستمر با ماشین آلات سنگین، همواره با ریسک بالای حوادث انسانی همراه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین روابط ساختاری و اولویت بندی پیشران های موثر بر رفتار ایمن کارکنان در این بخش های کلیدی انجام شده است. روش شناسی: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. پس از استخراج ۱۲ شاخص کلیدی از ادبیات پژوهش و بومی سازی آن ها به روش دلفی، داده ها از طریق نظرسنجی از ۲۰ نفر از خبرگان حوزه HSE و سرپرستان حفاری جمع آوری گردید. جهت تحلیل روابط علی از تکنیک DEMATEL و برای وزن دهی نهایی با لحاظ کردن وابستگی های متقابل از فرآیند تحلیل شبکه (ANP) استفاده شد. یافته ها: نتایج تحلیل دیمتل نشان داد که «عوامل سازمانی» به عنوان علت ریشه ای بر سایر متغیرها اثر می گذارند. همچنین نتایج مدل ANP مشخص کرد که «تعهد مدیریت ارشد» (وزن ۰.۲۴۵)، «ادراک ریسک» (۰.۱۸۲) و «فشار تولید» (۰.۱۵۵) حیاتی ترین پیشران ها در شکل دهی به رفتار ایمن هستند. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش حاکی از آن است که بهبود رفتار ایمن در معدن سنگ آهن شهید بوستانی صرفا با ابزارهای فنی میسر نیست، بلکه نیازمند رویکردی سیستمی است که در آن تعهد مدیریت به عنوان زیربنا، باعث بهبود ادراک ریسک در کارکنان عملیاتی می شود. یافته های این مطالعه می تواند به مدیران HSE در معادن سنگ آهن کمک کند تا منابع محدود خود را بر اثرگذارترین مولفه های فرهنگی متمرکز نمایند.همچنین ارتقای ایمنی در معادن فراتر از اقدامات فنی، نیازمند رویکردی سیستمی با تمرکز بر فرهنگ مدیریتی است. بهبود تعهد مدیریت منجر به تعدیل فشار تولید و در نهایت ارتقای ادراک ریسک در سطح عملیاتی می گردد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ایمنی ، معادن سنگ آهن ، رفتار ایمن ، تصمیم گیری چندشاخصه ، DEMATEL ، فرآیند تحلیل شبکه (ANP).