حجم از شواهد و تحلیل ها، هنوز تصویر یکپارچه ای از الگوی آسیب های چندلایه

با وجود این حجم از شواهد و تحلیل ها، هنوز تصویر یکپارچه ای از الگوی آسیب های چندلایه آموزش معارف اسلامی در نظام مدرسه ای ایران و نسبت های آن با بستر اجتماعی-فرهنگی ارائه نشده است و بسیاری از توصیه ها یا بر راه حل های سطحی و تغییرات جزئی در کتاب ها متمرکزند، یا از نبود پشتوانه تجربی و نظری استوار رنج می برند. مقاله حاضر در این خلا نظری جای می گیرد و می کوشد با رویکردی ترکیبی و مروری، یافته های پراکنده را در یک چارچوب مفهومی منسجم تلفیق کند و ضمن دسته بندی نظام مند آسیب ها، مبانی معرفتی و تربیتی هریک را تحلیل نماید. چنین کوششی از آن رو اهمیت مضاعف دارد که آموزش معارف اسلامی نه تنها یک واحد درسی، بلکه بخشی از پروژه بزرگ تر برساخت هویت نسل آینده و تعیین نسبت آن ها با سنت دینی است و کوچک ترین خطا در این عرصه، پیامدهای هویتی، اجتماعی و حتی سیاسی بلندمدتی را رقم می زند (داوری ارکانی، ۱۳۹۶). بنابراین، در این مقاله با بهره گیری از منابع دست اول و دوم فارسی و انگلیسی، ابتدا مبانی نظری و مفهوم پردازی های کلیدی روشن می شود، سپس با تشریح دقیق بیان مسئله، ابعاد گوناگون آسیب ها واکاوی می گردد، پیشینه پژوهش های داخلی و خارجی نقادانه بررسی می شود و درنهایت، با ارائه یک جمع بندی تحلیلی، افق های جدیدی برای بازاندیشی در آموزش معارف اسلامی گشوده می شود.