رمز گشایی از حکمرانی الگوریتمیک:کاوشی کیفی در نمایندگی مدیریتی و خودمختاری تصمیم گیری در سازمان های مبتنی بر هوش مصنوعی

ظهور هوش مصنوعی در سازمان ها، فراتر از یک تحول فناورانه، به بازتعریفی بنیادین از ماهیت قدرت، تصمیم گیری و عاملیت انسانی در ساختارهای مدیریتی منجر شده است. در این میان، مفهوم «حکمرانی الگوریتمیک» (Algorithmic Governance) به عنوان سازوکاری نوظهور، فرآیندهای تصمیم گیری را از اتکای صرف بر قضاوت انسانی به ترکیب، هدایت یا حتی جایگزینی با منطق محاسباتی سوق می دهد (Kellogg et al., ۲۰۲۰; Pasquale, ۲۰۱۵). این مقاله با اتخاذ رویکرد کیفی، به تبیین چگونگی بازتعریف نمایندگی مدیریتی (Managerial Agency) و بررسی وضعیت خودمختاری تصمیم گیری (Decision-Making Autonomy) مدیران در سازمان های مبتنی بر هوش مصنوعی می پردازد. یافته های کیفی نشان می دهد که الگوریتم ها از ابزارهای پشتیبان صرف فراتر رفته و به بازیگران اثرگذار در حکمرانی سازمانی تبدیل می شوند؛ بازیگرانی که مرزهای سنتی اختیار، مسئولیت پذیری، پاسخگویی و مشروعیت را به طور اساسی متحول می سازند (Faraj et al., ۲۰۱۸; Raisch & Krakowski, ۲۰۲۱). در نتیجه، نقش مدیر از جایگاه «تصمیم گیرنده مستقل» به «تفسیرگر، ناظر و میانجی گر تعاملات میان انسان و ماشین» تغییر ماهیت می دهد. مقاله استدلال می کند که آینده مدیریت، در گرو طراحی و پیاده سازی چارچوب های اخلاقی و مدیریتی مسئولانه برای هم زیستی انسان و هوش مصنوعی است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی الگوریتمیک ، هوش مصنوعی ، نمایندگی مدیریتی ، خودمختاری تصمیم گیری ، سازمان ، تصمیم گیری کیفی ، مدیریت دولتی ، فناوری