ارائه چارچوب ارزیابی ریسک فساد در فرآیندهای مالی شهرداری (با رویکرد حسابداری و حراست)

فساد در فرآیندهای مالی شهرداری ها یکی از مهم ترین چالش های نظام مدیریت شهری محسوب می شود که می تواند منجر به اتلاف منابع عمومی، کاهش شفافیت مالی، تضعیف پاسخگویی سازمانی و کاهش اعتماد شهروندان شود. با وجود توسعه سازوکارهای نظارتی و کنترلی، فقدان یک چارچوب جامع و بومی برای شناسایی، ارزیابی و اولویت بندی ریسک های فساد در فرآیندهای مالی شهرداری ها همچنان محسوس است. پژوهش حاضر با هدف ارائه و اعتبارسنجی چارچوب ارزیابی ریسک فساد در فرآیندهای مالی شهرداری با رویکرد تلفیقی حسابداری و حراست انجام شده است. فرض اصلی پژوهش بر این مبنا استوار است که بهره گیری هم زمان از شاخص های حسابداری و حراستی می تواند اثربخشی شناسایی و مدیریت ریسک های فساد را به طور معناداری افزایش دهد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش شناسی از نوع آمیخته (کیفی–کمی) است. در مرحله کیفی، داده ها از طریق مرور اسناد تخصصی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه های مالی، حسابداری، بازرسی و حراست شهرداری گردآوری و ابعاد و شاخص های اولیه چارچوب استخراج شد. در مرحله کمی، پرسشنامه محقق ساخته در میان ۱۲۰ نفر از مدیران مالی، کارشناسان حسابداری، حسابرسان داخلی و کارشناسان حراست شهرداری توزیع شد. روایی ابزار با استفاده از نظر خبرگان و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۹ تایید گردید. داده ها با بهره گیری از روش دلفی، تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که چارچوب پیشنهادی از چهار بعد اصلی شامل کنترل های حسابداری، شفافیت و گزارشگری مالی، نظارت و پایش حراستی و مدیریت تعارض منافع تشکیل شده است. همچنین یافته ها حاکی از آن بود که کنترل های حسابداری و نظارت حراستی بیشترین تاثیر را در کاهش ریسک فساد دارند و چارچوب طراحی شده قادر است ریسک های فساد را بر اساس احتمال وقوع و شدت پیامدها به صورت نظام مند طبقه بندی و اولویت بندی کند. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که تلفیق ابزارهای حسابداری و سازوکارهای حراستی می تواند ظرفیت شهرداری ها را در پیشگیری، کشف و کنترل فساد مالی به طور قابل توجهی ارتقا داده و مبنایی مناسب برای تصمیم گیری های نظارتی و اصلاح فرآیندهای مالی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک فساد ، فرآیندهای مالی شهرداری ، حسابداری بخش عمومی ، نظارت حراستی ، کنترل های داخلی.