بررسی تاثیر خرید اینترنتی بر رفتار مالی مصرف کنندگان

گسترش تجارت الکترونیک و ابزارهای پرداخت دیجیتال، الگوهای تصمیم گیری مالی و رفتار مصرف کنندگان را به طور چشمگیری دگرگون کرده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی تاثیر خرید اینترنتی و به طور خاص ابزارهای پرداخت دیجیتال و خدمات «پرداخت بعدا» بر رفتار مالی مصرف کنندگان در ابعاد مختلف آن بوده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی بود. جامعه آماری شامل مصرف کنندگان اینترنتی شهر تهران در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ بود که حداقل سه خرید آنلاین انجام داده بودند. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۳۸۴ نفر برآورد شد. نمونه گیری به صورت چندمرحله ای ترکیبی انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته شامل سه بخش جمعیت شناختی، الگوهای خرید اینترنتی و رفتار مالی بود. روایی محتوایی ابزار با نظر خبرگان و روایی سازه با تحلیل عاملی تایید شد و پایایی آن با آلفای کرونباخ ۸۷/۰ و ضریب بازآزمایی ۸۹/۰ به دست آمد. داده ها در نرم افزارهای SPSS ۲۸ و Amos ۲۴ تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که داده ها از توزیع نرمال پیروی نمی کنند(p>۰.۰۵) و بنابراین از آزمون های ناپارامتری استفاده شد. نتایج همبستگی اسپیرمن نشان داد که «استفاده از پرداخت اقساطی آنلاین» قوی ترین رابطه را با رفتار مالی داشت؛ به گونه ای که با خرید تکانشی (r=۰.۶۳) و اضافه برداشت بانکی (r=۰.۵۸) همبستگی مثبت و با مدیریت بودجه و پس انداز (r=۰.۳۵) همبستگی منفی معنادار داشت. همچنین تعداد دفعات خرید اینترنتی و خرید شبانه با رفتارهای مالی پرخطر رابطه مثبت معنادار نشان دادند. نتایج رگرسیون لجستیک چندجمله ای نیز نشان داد که دفعات استفاده از پرداخت اقساطی (OR=۲.۵۶)، تعداد دفعات خرید اینترنتی (OR=۱.۶۶) و میانگین تعداد اقساط (OR=۱.۵۱) مهم ترین پیش بین های عضویت در گروه رفتار مالی بسیار پرخطر هستند. در مقابل، افزایش سن (OR=۰.۹۳) و تحصیلات بالاتر (OR=۰.۴۴) نقش محافظتی در برابر رفتار مالی پرخطر داشتند. مدل نهایی توانست ۷۱/۴ درصد نمونه را به درستی طبقه بندی کند. به طور کلی، گسترش خرید اینترنتی و استفاده مکرر از خدمات پرداخت اقساطی آنلاین، احتمال بروز رفتارهای مالی پرخطر را افزایش می دهد، در حالی که سن و تحصیلات بالاتر نقش محافظتی در مدیریت رفتار مالی دارند.

کلیدواژه ها:

خرید اینترنتی ، رفتار مالی ، مصرف کننده ، مدیریت مالی