دورکاری و تعهد سازمانی در عصر کار ترکیبی: مرور شواهد، سازوکارها و دلالت های مدیریتی

دورکاری و الگوهای کار ترکیبی به عنوان یکی از مهم ترین تحولات مدیریت منابع انسانی در دهه اخیر، پیامدهای گسترده ای بر نگرش ها و رفتارهای کارکنان برجای گذاشته اند. در میان این پیامدها، تعهد سازمانی به دلیل ارتباط آن با ماندگاری کارکنان، عملکرد، رفتار شهروندی سازمانی و کاهش قصد ترک خدمت، جایگاه ویژه ای دارد. هدف مقاله حاضر، مرور ساختارمند ادبیات پژوهشی مرتبط با رابطه دورکاری و تعهد سازمانی و تبیین سازوکارهای اثرگذاری این رابطه است. یافته های مرور نشان می دهد دورکاری می تواند از مسیر افزایش خودمختاری، بهبود تعادل کار–زندگی، ارتقای ادراک حمایت سازمانی و کاهش استرس های محیطی به تقویت تعهد (به ویژه تعهد عاطفی) منجر شود. در مقابل، انزوای شغلی، تضعیف هویت اجتماعی سازمانی، کاهش سرمایه اجتماعی، ابهام نقش و فرسودگی ناشی از محوشدن مرزهای کار و زندگی می تواند تعهد را تضعیف کند. شدت و جهت این اثرات به مجموعه ای از عوامل زمینه ای و مدیریتی وابسته است؛ از جمله کیفیت رهبری و ارتباطات، عدالت ادراک شده، طراحی شغل، زیرساخت های فناوری، الگوی اجرای کار ترکیبی و ویژگی های فردی. بر این اساس، مقاله ضمن ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی، دلالت هایی برای مدیران در طراحی سیاست های دورکاری ارائه می دهد؛ از جمله مدیریت نتیجه محور عملکرد، آیین های ارتباطی تیمی، حمایت فناورانه و رفاهی، تضمین عدالت و تعریف «حق قطع ارتباط». در پایان، شکاف های پژوهشی و مسیرهای پیشنهادی برای مطالعات آینده به ویژه در زمینه سازمان های ایرانی مطرح می شود.

کلیدواژه ها:

دورکاری ، کار ترکیبی ، تعهد سازمانی ، حمایت سازمانی ادراک شده ، رهبری ، هویت سازمانی ، سرمایه اجتماعی