تحلیل تطبیقی مفهوم شرم در طرحواره درمانی،درمان هیجان مدار و روان درمانی پویشی

مقدمه: شرم به عنوان یکی از بنیادی ترین هیجان ها ، نقش محوری در آسیب شناسی روانی طیف گسترده ای از اختلالات ایفا می کند. با وجود اجماع نظری بر اهمیت شرم، رویکردهای مختلف روان درمانی تبیین های متفاوتی از ماهیت و فرایند تغییر آن ارائه داده اند. هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی مفهوم شرم در سه رویکرد طرحواره درمانی، درمان هیجان مدار و روان درمانی پویشی فشرده کوتاه مدت انجام شد. روش: این مطالعه با روش مروری‑تحلیلی و رویکرد تطبیقی انجام گرفت. جستجوی نظام مند در پایگاه های معتبر داخلی و خارجی با کلیدواژه های مرتبط صورت پذیرفت و از میان ۲۸۷ اثر یافت شده، ۴۷ منبع معتبر برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. تحلیل تطبیقی بر اساس شش محور اصلی شامل ماهیت شرم، منشا رشدی، سازوکار آسیب شناختی، هدف درمانی، تکنیک های شاخص و نقش رابطه درمانی انجام شد. یافته ها: هر سه رویکرد شرم را پدیده ای چندلایه و ریشه دار در تجارب اولیه طرد و تحقیر می دانند، اما در سطح تحلیل متفاوتند. درمان هیجان مدار بر «هیجان اولیه ناسازگار»، روان درمانی پویشی فشرده کوتاه مدت بر «دفاع در برابر تکانه های ناهشیار» و طرحواره درمانی بر «ساختار شناختی‑هیجانی پایدار» تاکید دارد. هر سه رویکرد شواهد تجربی معتبری برای کاهش شرم ارائه داده اند. نتیجه گیری: سه رویکرد مورد بررسی مکمل یکدیگرند و مدل درمانی مرحله ای یکپارچه نگر شامل شکستن دفاع ها، تحول هیجانی و اصلاح ساختار شخصیت می تواند چشم انداز موثری برای درمان شرم مزمن فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

شرم ، طرحواره درمانی ، درمان هیجان مدار ، روان درمانی پویشی فشرده کوتاه مدت ، آسیب شناسی روانی